Diğer

01 Şubat 2026

"Epipe Güneş Terkol" sergisi

SALT Sanatsal Araştırma ve Üretim Destek Programı, BBVA Vakfı iş birliği ile, güncel toplumsal meseleleri disiplinler arası yöntemlerle işleyen Türkiyeli Sanatçılara veren bir destek programı. Bu yılki ikinci edisyonunda destek alan sanatçı Güneş Terkol. Üretimi ve sonuç olarak sergisi ‘Epipe’, Salt Galata’da açıldı. Epipe, adını dans eden kadın figürünü betimleyen meşhur bir Tatar halk şarkısından alıyor. Yani bir şarkı adı. Çünkü Güneş Terkol’un annesi Elmira Terkol, Kazan Tatar göçmeni.

Tatarlar, Türklerin Kıpçak Boyu’ndan geliyorlar. Tatar halkını oluşturan ana etnik gruplardan biri de Kazan Tatarları. Güneş Terkol 2002’den beri, yani tam 24 yıldır annesi Elmira Terkol ile birlikte sözlü tarih ve arşiv çalışmaları yürütüyor. 20’nci yüzyılda Japonya, Rusya ve Çin arasında sık sık sıcak savaşlar yaşanırken Kazan Tatarları önce Rusya’dan Çin’e göçüyor.

İkinci Dünya Savaşı’nda Japonya Çin’e giriyor ve Kazan Türkleri bu kez de Çin’den kaçmak zorunda kalıyor ve Terkol ailesi 30 yıl Çin’de yaşadıktan sonra 1953 yılında Ankara’ya göç ediyor. İşte Elmira ve Güneş Terkol’un bu geçmişleri onları kökleriyle ilgili sözlü tarih ve arşiv çalışmalarına başlatıyor. Çok da iyi oluyor, çünkü biz Güneş Terkol’u en çok tekstil, uçuşan kumaşlar üzerine yaptığı el işi kolajlar ile tanıyoruz. Bu sergide bir de bakıyoruz ki bu araştırma kendisine yeni yeni sanat pratiği alanları açmış. Röportajlar yapmış, aralara animasyonlar atmış, yerleştirmeler kurmuş.

Güneş Terkol basın toplantısında, “Dans eden ve dans etmeye devam etmesini umduğumuz bir kadın figürü üzerinden sergimizi kurduk. Çünkü hikâye uzun, devam etmesi gerekiyor. Bu hikâyeyi bize yapılan aktarımlar üzerinden geliştirdik. 2002 yılında biz annemle Amerika’dan bir kamera almıştık, Ankara’ya döndüğümüzde babaannemle ilk röportajımızı yaptık. Acaba Rusya’dan ne zaman göç etmiş ve Çin’de nasıl bir hayat yaşamış? Böylece aile tarihimizi kayıt altına almaya başladık. Sandıkları açtık, içindeki objeler ne anlama geliyor, neler taşınmış, neler geride bırakılmış, hayvanlarından, komşularından, mezarlarından nasıl ayrılmışlar araştırdık. Bizim aile gibi oralardan göçen 20 civarında kişi ile röportajlar yaptık. Hem objeler hem kasetler çok fazla. Ankara’da Kazan Kültür Derneği var, onlarla yazıştık. Herkesten ellerindeki belge, bilgi, fotoğraf ve aile yadigarı objeleri bize emanet etmelerini ve hikayelerini paylaşmalarını istedik” dedi.

Güneş Terkol’un annesi Elmira Terkol da, “Bu çalışmalara yüzyıl öncesinden başlamak zorunda kaldık. Çünkü anneannem ve ailesi Rusya’da doğmuşlar, iç savaş sırasında dedemi vurmuşlar. O yüzden anneannem beş çocuğuyla Trans Sibirya treni ile ağır şartlar altında Çin’e gelmiş. Annem Çin’de büyüyor, babamla evleniyor ve ben doğuyorum. Ankara’ya göç ederken zor şartlar altında bir ay kadar süren bir yolculukla Ankara’ya varıyoruz. Ve ben -30 dereceden 30 derece bir iklime geliyorum” diyerek, aile öyküsünü bizimle paylaştı.

Bu araştırma kapsamında, serginin hazırlık sürecinde Kazan’daki Tatar Kadınları Forumu ve Eskişehir’deki Sabantuy Şenlikleri gibi geziler gerçekleştirmişler. Geçen yıl Güneş Terkol ve annesi Elmira Terkol, SSCB’den ayrılan Tataristan’a, Kazan’a ilk kez gitmişler.

Elmira Terkol, “Ancak bu yaşımda gidebildim. Annemin doğduğu, yaşadığı şehirler beni çok etkiledi. Ana dilimi rahatça konuştum. Dünya Tatar Kadınlar Forum’u vardı, ona katıldık. Pek çok video çektik. Danslar ettik, şarkılar söyledik” diye........

© T24