Mantıkî açıdan “varlığa bakmadan Var Edici’den söz edilemez”, ya da söz edilirse hayalî, bir söz ediş olur bu. Kelime-i tevhid “lâ ilâhe” ile başlar. Bunun için varlığa bakmak, varlıktaki özelliklerin varlığın kendinden veya çevresinden kaynaklanamayacağını anlayıp “varlıklar bu özelliklerin kaynağı olamaz” sonucuna ulaşmak insanîdir. Bu sonuç zorunlu olarak “gaybî, görünmeyen bir Var Edici”nin varlığına götürür bizi. Kelime-i tevhiddeki “illâ Allah” bunun ifadesidir. Kâinatın gösterdiği “mutlak varlık”, diğer bir ifade ile “uluhiyet” yine varlığa yansıyan özelliklerinden anlaşıldığı üzere, öteki sıfatları yanında, aynı zamanda “yol gösterici”, “rehberlik yapıcı” yani teknik terimiyle “hâdî”dir. İnsanlara verilen akıl, hayvanlardaki faydasını-zararını bilme imkânı sağlayan hissiyât bunun delilidir. O halde uluhiyet ile nübüvvet arasında ilişki vardır. Çünkü nübüvvet yahut risalet insanlar için “rehberlik” hakikatidir. Mutlak Yaratıcı varlığın anlamı, hayatın gayesi, insanın temel vazifesi ya da vazifeleri, ölüm sonrası akıbet gibi konuları “nübüvvet” kurumu yani peygamberler aracılığı ile bildirmiştir. 

O (asm) hem “abd” hem “resul”dür 

Hz. Muhammed (asm) davası, getirdiği mesajları, bu mesajlara tavizsiz bağlılığı, hayatı, mu’cizeleri, insanlık tarihinde gerçekleştirdiği dönüşüm, gönüllerde bıraktığı iz, asırları ışıklandıran etkileri vs. gibi pek çok hususun şahitliği ile O “Mutlak Varlık”ın elçisi, resulü, peygamberidir. Ancak o (asm) “Ben sizin gibi bir beşerim, şu kadar var ki bana vahy ediliyor…”1 ayetinde belirtildiği gibi hem “insan” hem “vahiy alan şahsiyet” yani peygamberdir. Yine kelime-i şehâdetin ikinci rüknünde dile getirildiği gibi o (asm) hem “abd” yani kul hem “resul” yani peygamberdir. Yine zamânî olarak bakıldığında, o (asm) hem belli bir zaman aralığında yaşamış “tarihî şahsiyet” hem risaleti dolayısıyla tarihi aşan “evrensel bir kişilik”tir. Peygamber’i (asm) nübüvvetini teslim ederek de olsa, ağırlıklı olarak “tarihî bir şahsiyet” olarak anmak çoğu defa onun (asm) “gerçek şahsiyetini” perdelemektedir. Ne var ki, monografik çalışmalarda, siyer kitaplarında, hatta ders kitaplarında yer yer onun manevî şahsiyetine de atıf yapılmakla beraber birçok defa böyle yapılmaktadır. Dolayısıyla kronolojik olarak Hz. Muhammed’i (asm) doğumundan vefatına kadar tarihî bir kişilik olarak anlatmak veya okumak yanlış, yanıltıcı ve gereksiz olmamakla beraber onu (asm) gerçek hüviyeti ile tanıma noktasında yetersiz kalmaktadır. Bunun için kronolojik bir çalışma yapılsa bile burada onun (asm) imanı, hamd ve tesbihi, takvası, duası, namazı, orucu, zikri, şükrü, tefekkürü, tevbe ve istiğfarı ile dünyada meydana getirdiği köklü ve küllî değişimler gibi manevî şahsiyetine dikkat çekmek “olmazsa olmaz” derecede önem taşımaktadır.

Manevi şahsiyetine dikkat

Kur’ân-ı Hakîm’de Resulullah (asm) esas itibariyle “manevî şahsiyeti”ne yönelik özellikleriyle anlatılır. Mesela, Tevbe Suresi’nde şöyle denilir: “Muhakkak ki, size kendi içinizden öyle bir peygamber gelmiştir ki, sizin sıkıntıya düşmeniz ona çok ağır gelir. O size çok düşkün, mü’minlere karşı da çok şefkatli ve merhametlidir.”2 Ahzab Suresi’nde de onun (asm) “(İlâhî hakikatlerin doğruluğuna) bir şahit, (İlâhî rahmeti) müjdeleyen, (hak edenleri İlâhî ceza ile) uyaran, Allah’ın izniyle insanları Hakka davet eden, (örnekliği ile) nur saçan bir kandil olarak gönderildiği”3 dile getirilir. Yine mesela bir ayette onun “azîm ahlak sahibi olduğu”4, başka bir ayette “âlemlere rahmet olarak gönderildiği”5, başka bir ayette “Allah’a kavuşmayı uman, ahirete inanan ve Allah’ı çokça zikredenler için ‘örnek şahsiyet’ olduğu”6… beyan edilir.........

© Yeni Asya