Devlet-i Aliyye-i Osmaniye’nin otuzuncu sultanı ve doksandördüncü İslâm halifesi Sultan İkinci Mahmud Han, bir taraftan Rumeli’de Sırp isyanıyla uğraşırken, diğer yandan Hicaz’da başgösteren Vehhâbilerin çıkarttığı fitneyle mücadele etmiş ve diz çöktürmüştür.

Hareketin lideri Muhammed bin Abdülvehhab, 1703 yılında Osmanlı Devleti toprağı olan Arap yarımadasının Necid bölgesindeki küçük bir yerleşim yeri olan Uveyne’de doğmuştur. Benî Temîm kabilesine mensuptur.

İbni Teymiye’nin fikirlerini yeniden yayma gayretiyle 18’inci asırda ortaya çıkan Muhammed bin Abdülvehhab, Necid bölgesindeki güçlü Arap kabilelerden Suud ailesinin desteğiyle askeri ve siyasi güce ulaşmıştır.

Bid’at adı altında türbeleri yıkmak, mezarları dümdüz etmek, kabir ziyaretini yasaklamak gibi eylemlerle faaliyetlerini hızlandıran Vehhabi anlayış, II. Dünya Savaşı’nın kaos ortamında Hicaz bölgesinde hakimiyet kurmuştur.

Abdülvehhab, Vehhabililik hareketini yaymak için Arap milliyetçiliğini körüklemiş, mezhepsizliği yaygınlaştırmaya çalışmıştır. Diriye emiri Muhammed bin Suud’la iş birliği yapmış (1744), Suud ise Abdülvehhab’la iş birliği yaparak destek olmuştur. Böylece dini bir hareket gibi görünen Vehhabilik, askeri gücü olan siyasi bir harekete dönüşmüştür.

Vehhabiliğin kurucusu Muhammed bin Abdülvehhab ile Suud ailesinin reisi Muhammed bin Suud arasındaki iş birliği, karşılıklı menfaate dayalı bir ilişkiye dönüşmüştür. Abdülvehhab, kendileri dışındakileri tekfir edip, sapkın fikirlerini yayarken, Suud ise siyasi menfaat devşirmek ve Osmanlı’ya karşı isyan ederek bağımsızlık kazanmak derdindeydi.

Osmanlı devlet yönetimi ise 1749’da Mekke Emiri Şerif Mesud'un gönderdiği bir yazıyla haberdar olmuş; yaşananları........

© Milli Gazete