Yer ve gökteki bütün varlıkların içinde bulunduğu sonsuz boşluğun bilimsel isminin ‘Evren’ olduğunu hepimiz biliyoruz. Keza ilm-i olarak ise ‘Kâinat’ ya da ‘Âlem’ şeklinde ifade edildiğini de... Türkçe’de bunlara eş anlamlı kelimeler deniyor.

Aslında her ne kadar eş anlamlı dense de en az bir yönüyle de olsa farklılık arz ederler çoğu kere. İşte Âlem de içerik açısından diğerlerine göre daha geniş mânâyı ifade ediyor. Aslında çok geniş, çok dar ve bu her ikisi arasında bir çok mânâ içerir. En geniş mânâda bütünüyle varlıkların, en dar mânâda ise her bir varlığın tek başına bir Âlem olmasıdır. Öyle ki on sekiz bin alemin varlığı zikredilmiştir.

İşte bu en geniş mânâdaki Âlem, temelde iki ana âleme ayrılır. Madde ve Mânâ şeklinde... Her iki âleminde çok sayıda varlığı vardır. Taş, toprak, hava, bitki, hayvan, gezegen, yıldız gibi dokunulma ve görülme özelliği taşıyan bütün varlıklar madde âleminin; melekler ve cinler gibi dokunulma ve görülme özelliğini taşımayan bütün varlıklar da mânâ âleminin varlıklarıdır.

Her bir Âlem, öylesine muazzam ve öylesine muhteşem bir yapıya sahip ki insanı tarifi imkânsız hayranlıklar içerisinde bırakıyor. Mesela madde âlemi zerreden kürreye öylesine muntazam ve muazzam bir yapı ki her bir parçası adeta akıllara durgunluk veriyor. Böylesine muhteşem bir yapı karşısında hayranlık duymamak akıl kârı olabilir........

© Milli Gazete