İslam evvela Yunan felsefesinin saldırısına uğradı. Sonra da Haçlılar’ın.

Müslümanlar iki saldırıyı da durdurmayı başardılar.

Haçlıları durdurmak belki daha kolay olmuştur. Sonuçta savaşırsın, memleketini, ‘darü’l İslam’ı savunursun, Bir Kılıçarslan gelir, Bir Selahaddin, bir Alparslan gelir, Haçlıları yener, memleketlerine geri gönderir.

Felsefenin taarruzunu püskürtmek daha karmaşık bir mesele. Vesvese gibi bir şey felsefe. Sinsi. İmana kastediyor. Durduramazsan iflah olmazsın.

Hayır, bu benim kanaatim değil. Bu bir teori. Hemen hemen bütün büyüklerimizin bize anlattığı bir teori.

Dinlediğimden eminim. Okuduğumdan da.

Belki birkaç yerde anlatmış da olabilirim.

Teori kulağına hoş geldiği zaman arkasını fazla araştırmıyorsun. Bir müddet teoriyle geçinip gidiyorsun.

Teorimizin merkezindeki isim, büyük müçtehit, büyük mütefekkir, büyük alim İmam-ı Gazali.

Bu vasıfları laf olsun diye izafe etmiyorum, gerçekten büyük alim, büyük kelamcı, büyük filozof.

Kendisinden sonraki dönemi Gazali kadar etkilemiş başka bir alim var mıdır?

Mesela Eş’ari kelamı Gazali sayesinde diğer kelam ekollerine galip gelmiştir.

Gazali, sadece Müslümanları değil, fazla söylenmiyor ama Batı düşüncesini de çok etkilemiş bir felsefecidir.

Avrupa’ya etkileri konusunda kulaktan dolma malumatım vardı.

Daha teferruatlısını Hilmi Ziya Ülken’in İslam Felsefesi kitabında gördüm. (Doğu Batı Yayınları.) Kayıp........

© Karar