Adalet sadece adliye koridorlarında aranmaz. Devletler ve şirketler suçlarını halının altına süpürdüğünde, halk kendi kürsüsünü kurar.

Kolluk kuvveti, hapishanesi ve resmi yaptırımı olmayan bu mahkemeler kendilerine “vicdan mahkemesi” veya “halk mahkemesi” adını veriyor. Vicdan mahkemeleri tanık dinliyor, delil sunuyor ve karar açıklıyor.

Amaç hakikati tarihe geçirmek. Bazen de resmi yargıda adı bile anılmayanların sesini duyurmak.

1966 yılında Bertrand Russell ve Jean-Paul Sartre’ın çağrısıyla toplanan mahkeme ABD’nin Vietnam’da işlediği savaş suçlarını yargıladı.

Mahkemenin resmi yaptırım gücü yoktu. Ama napalm bombalarını ve sivillere dönük saldırıları belgeledi. Kamuoyunda büyük tartışma yarattı. Mahkemeye göre bu savaş sadece askeri bir mesele değil, derin bir ahlak suçuydu.

Bu itiraz ve arayış bir sivil itaatsizlik olarak daha sonra da farklı konu ve tarzlarla devam etti.

70’lerde İtalyan hukukçu Lelio Basso bunu kurumsal ve sürekli hale getirdi. Kurduğu Daimi Halk Mahkemesi, Şili’deki Pinochet darbesinden Filipinler’de çokuluslu şirketlerin işçi haklarını gasp etmesine kadar 50’den fazla davaya baktı. Latin Amerika’daki diktatörlükleri ve arkasındaki uluslararası desteği de yargıladı.

Simone de Beauvoir Russell Mahkemesi’nde jüri üyesiydi. 1976’da Brüksel’de feminist bir vicdan mahkemesine “Kadınlara Yönelik Şiddet İçin Uluslararası Vicdan........

© İlke TV