“Faşizme Giden Yol” Makalesinin Türkiye Bağlamında Değerlendirilmesi

Randall G. Holcombe’un “The Road to Fascism” başlıklı makalesi, modern devletlerin ekonomik hayattaki rolünün genişlemesi ile siyasal iktidarın ekonomik faaliyet üzerindeki kontrolünün artması arasındaki ilişkiyi inceleyen önemli bir politik ekonomi çalışmasıdır. Holcombe, Charlotte Twight’ın analizinden hareketle, özellikle kamu tercihi teorisi çerçevesinde rant arama, düzenleyici yakalama ve çıkar grubu siyaseti gibi süreçlerin uzun vadede nasıl daha merkezi ve daha müdahaleci bir ekonomik yapıya yol açabileceğini tartışmaktadır. Makalenin temel iddiası, ekonomik faaliyetlerin giderek daha fazla devlet politikalarına bağımlı hale gelmesinin, uygun siyasal koşullar oluştuğunda faşist nitelikler taşıyan bir ekonomik düzenin ortaya çıkmasına zemin hazırlayabileceğidir.

Holcombe’un analizinin en dikkat çekici yönlerinden biri, faşizmi yalnızca tarihsel bir ideoloji olarak değil, aynı zamanda belirli kurumsal dinamiklerin ortaya çıkarabileceği bir politik ekonomi düzeni olarak ele almasıdır. Bu çerçevede yazar, faşizmin sosyalizmden ve siyasal kapitalizmden farklı olduğunu vurgular. Faşist sistemlerde üretim araçları çoğu zaman özel mülkiyet altında kalır; ancak ekonomik faaliyetlerin yönü ve kapsamı siyasal iktidar tarafından belirlenir. Böyle bir sistemde ekonomik aktörler nominal olarak özel girişimci olsalar bile fiilen siyasal otoritenin belirlediği hedeflere hizmet etmek durumunda kalırlar.

Bu yaklaşım Türkiye gibi karma ekonomik yapıya sahip ülkeler açısından da önemli analitik imkânlar sunmaktadır. Türkiye ekonomisi tarihsel olarak devlet ile özel sektör arasındaki güçlü ilişkilerle karakterize edilmiştir. Cumhuriyetin ilk dönemlerinden itibaren devlet, ekonomik kalkınmanın ana aktörlerinden biri olarak görülmüş ve sanayileşme politikaları büyük ölçüde kamu öncülüğünde yürütülmüştür. Devlet........

© Hür Fikirler