KELAMİ AÇIDAN YENİ ÇAĞ İNANIŞLARI
15-16 Ekim (2026) tarihlerinde Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi’nde “Kelâmî Açıdan Yeni Çağ İnanışları” başlıklı bir sempozyum gerçekleştirildi. Bu yazıyı, iki gün süren toplantının ardından bir değerlendirme mahiyetinde kaleme aldım. New Age (Yeni Çağ) dini inanışları, hayatın hemen her alanında karşımıza çıkmaktadır. Bazen kişisel gelişimfelsefesi, bazen müzik/konser, bazen anaokulu eğitim felsefesi, bazen spor, bazen alternatif tıp, bazen de doğrudan esmâ-i hüsnâ gibi dinî/itikadî bir sağaltım kılığına saklanarakkarşımıza çıkan bu inanışlar, çoğu zaman farkında olmadığımız, düşündüğümüzden çok daha geniş bir alana yayılmıştır. Sempozyumda ele alınan yoga, Reiki, ThetaHealing, Aile Dizilimi, Nöro-Linguistik Programlama (NLP), Esma Zikri, Ho’oponopono, Yeezus fenomeni, ÜniteryanÜniversalizm, Antroposofi, Kozmik Bilinç, Dünya Kardeşlik Birliği Mevlana Yüce Vakfı (DKB), Esma zikri ve Kuantum Mistisizmi gibi spiritüalist anlayış ve uygulamalar, Yeni Çağ dini inanışlarının bazı örneklerini teşkil etmektedir.
Mesela, Dr. Samet Karahüseyin’in tebliğinden öğrendiğimize göre, 30 Mayıs 2026’da İstanbul’da verdiği, bütçesinin 100 milyon doları aştığı ve 118 bin kişinin katıldığı konserle ülkemizde gündem olan Kanye West, kendisini bir nevi tanrı olarak görüyormuş; konserleri de ayin/ritüel niteliği taşıyormuş. “Jesus Walks/Tanrı geliyor”, “I’m a God/Ben tanrıyım” diyen West’in bir albümüne verdiği “Yeezus” adı, onun künyesi ve markası olan “Yeezy” ile “Jesus” kelimelerinin birleşiminden oluşmaktadır. Böylece kişisel kimliği ile ilahî boyut mezcedilerek bir tanrı-insan figürü ortaya çıkarılmaktadır. Zira West, kendisini Hz. İsa’nın mirasçısı olarak sunmaktan ziyade, onunla eş veya denk bir figür olarak konumlandırmaktadır. Konserlerinde sergilenen ritüeli andıran figürler de dikkate alındığında, birçok dinî özellik barındıran bir ayine benzeyen, Yeezus fenomeni olarak adlandırılan bir nevi Yeni Çağ inanışı olan bu etkinlik, ülkemiz basınında yalnızca muhteşem bir müzik etkinliği olarak ya da turistik ve ekonomik getirileri bakımından gündeme gelmiştir.
Yeni Çağ inanışlarının genel karakterine bakıldığında, bunların doğrudan müstakil bir din veya inanç sistemi olmaktan ziyade, gerek ilahî dinlerden gerek Uzak Doğu dinlerinden gerekse kadim kültür ve felsefelerden alınan farklı unsurlarla oluşturulmuş eklektik bir yapı arz ettiği görülür. Bu anlayışlar, kurumsal dinlere alternatif teşkil etmekten ziyade, insanlığı bütün dinlerde ortak olduğu varsayılan hakikatte buluşturma iddiası ve idealini taşımaktadır. Bu yönüyle Yeni Çağ dini inanışlarının ulaştığı boyutlar hakkında, somut örneklerle sahadan aktarılan bilgilerden haberdar olmak, sempozyumun önemli kazanımlarından biri olmuştur. Zira Müslüman/kelâmcı, öncelikle içinde var olduğu ve nesillerin neşvünema bulduğu çağın vasatından bütün boyutlarıyla haberdar olmak durumundadır. Bu bağlamda kelâmcılar; psikoloji, sosyoloji ve felsefe gibi sosyal bilimlerin, hatta teknik bilimlerin farklı alanlarından da istifade edebilirler. Ancak kelâmcının asıl vazifesinin bundan sonra başladığını söylemek yanlış olmayacaktır. Bu noktada kelâmcınınmisyonunun, epistemolojik bir değerlendirmeden ve söz konusu anlayışları kelâm ilmiyle yüzeysel bir biçimde kıyaslamaktan ibaret olmadığı; deyim yerindeyse yalnızca “ahkâm kesmek”le sınırlanamayacağı açıktır. İnsanlığın hangi metafizik süreçlerden geçerek bu ontolojik köksüzlüğe düçarolduğunu çok boyutlu biçimde teşhis ve tespit etmek, ardından İslâm’ın buna deva olabilecek ontolojik teklifini tebarüz ettirmek, ancak kelâmın üstesinden gelebileceği önemli bir mesuliyettir.
Kadim dünyada varlığın sırrını........
