Fon skandalında bir soru da medyaya: Uzmanı kim uzman yaptı?F

Fon skandalıyla ilgili son günlerde çok sayıda önemli soru soruldu.

Ahmet Şık, verdiği soru önergelerinde SPK’nın denetiminden fonlardan kriz öncesinde çıkan yatırımcılara, siyasi ve bürokratik bağlantılardan piyasa bozucu işlemlere, küçük yatırımcının korunmasından yurt dışına yapılan şüpheli para transferlerine kadar geniş bir alanı sorguladı. Fonlarla ilgili haber ve sosyal medya paylaşımlarına getirilen erişim engellerini de gündeme taşıdı.

Faruk Bildirici ise ‘Fon dolandırıcılığında medyanın rolü’ başlıklı yazısında kamerayı medyaya çevirdi. Reklamlar, televizyon programları, ekranlarda ‘uzman‘ olarak ağırlanan isimler ve medya ile finans dünyası arasındaki ticari ilişkiler üzerinden medyanın bu hikâyenin dışındaki masum bir gözlemci olmadığını gösterdi. Bazı ekonomi gazetecilerinin daha önceden yaptıkları uyarılara rağmen yaygın medyanın neden sessiz kaldığını da sorguladı.

Bütün bunların yanında üzerinde daha az durulan başka bir soru var: Bu skandalın aktörleri hakkındaki bilgimizi yıllar boyunca kim üretti? Biz bu insanları, şirketleri ve fonları hangi kaynaklar üzerinden tanıdık?

Bir finans aktörü nasıl ‘uzman‘ olur?

Televizyon ekranında bir ismin altında ‘ekonomist’, ‘uzman‘, ‘fon yöneticisi‘ ya da ‘yatırımcı’ yazdığında izleyici yalnızca bir unvan görmez; o kişiye belli bir bilgi otoritesi de atfeder.

Bu otoritenin nasıl kurulduğu ise pek sorgulanmaz. Bir kişinin ekrana hangi ölçütlerle davet edildiği, gazetecilerin onu neden güvenilir kaynak kabul ettiği, piyasada tanınmasının veya daha önce başka programlara çıkmış olmasının bunda ne kadar etkili olduğu çoğu zaman belirsizdir.

Asıl sorun, aynı kişinin hem haberin kaynağı hem piyasanın aktörü hem de kendi ekonomik faaliyetleri hakkında konuşan ‘uzman‘ olabildiği durumlarda ortaya çıkar. Gazetecilik bu farklı rolleri izleyiciye yeterince açık biçimde göstermezse, çıkar çatışmasının ötesinde bilginin nasıl üretildiğine ilişkin bir sorunla karşılaşırız.

Bir şirket basın bülteni yayımlar. Bültendeki bilgi ekonomi sayfalarında haber olur. Şirketin yöneticisi televizyona davet edilir ve aynı büyümeyi bu kez uzman kimliğiyle anlatır. Söyledikleri haber sitelerinde yeniden haberleştirilir, ardından sosyal........

© Diken