Ceyhuni, Asıl adı Ömer olup 1847 de Zile'nin Çıkrıkçı Mahallesinde dünyaya gelmiştir. Halen doğduğu sokağın adı Ceyhunî Sokağıdır.

Bir seyahat sırasında Çorum'un Alaca ilçesine giderken İsa Hacı köyünde 1912’de kalpten ölmüştür. Sağlığında ününü yurdun dört bucağına yaymıştır.

Âşıklık Gelenekleri İçindeki Yeri ve Sanatı

Âşıklık geleneklerinin tümünü uygulamaktadır. Bunlar:

Saz Çalma: İyi bir saz ustası olan Ceyhunî 12 telli çöğür çalan, kalın, gür, aynı zamanda davudi sesi ile herkesi hayran bırakan ve sazı ile geçimini sağlayan usta bir âşıktır.

Mahlâs alma: Âşıklıkta mahlas önemli bir olgudur. Kimilerine ustası, piri, mürşidi verir; kimileri bade içme geleneği içinde rüya olgusuyla alır, Ceyhunî’ye mahlasını ustası Tokatlı Nuri vermiştir.

Usta-Çırak: Âşıklar, ustalarından öğrendiklerini, çırakları aracılığı ile geleceğe taşımışlardır. Âşık adayının burada alacağı eğitimin tamamen sözlü ve karşılıklı ilişkiyle olgunlaşan, geleneksel bir eğitimdir. Her âşık ustası ile iftihar eder. Tokatlı Nurî'nin ustası Erzurumlu Emrah’ın çırağı olmasından gururla söz ettiği:

Sevdiğin üstüne faikin kimdir

Benden özge vasfa lâyıkın kimdir

Sorarlarsa âşık sadıkın kimdir

Nuri vardır Emrah çıraklarından

deyişi, Nuri'nin çırağı Ceyhunî’nin de tıpkı ustası Nuri gibi davranıp ustasını övdüğü:

“Sırrı enel-hakkı diyecek kimdir

Kanaat lokmasını yiyecek kimdir

Melamet hırkasını giyecek kimdir

Ceyhunî var Nuri çıraklarından”

diye görülen Ceyhunî, Tokatlı Nuri'nin yetiştirmesidir.

Ceyhunî hayatı boyunca ya hep kendi şiirlerini söylemiş ya da usta malı olarak çok sevdiği ustası Tokatlı Nuri'nin veya onun ustası Erzurumlu Emrah'ın şiirlerini çalıp okumuştur. Bu iki usta âşık dışında hiç bir âşığın şiirini okumamıştır.

Ceyhunî en fazla çırak yetiştiren usta âşıktır. Bunlar: Tokatlı Asafoğlu adı ile anılan Cemali, Arap Hicri, Zileli Tahtabacak Mehmet adı ile de bilinen Mevci, çevresinde Ali Baba adı ile anılan Zileli Nagâmi, Zileli Ermeni Aşık Şermi, Zileli İlhami, Yozgatlı Seyhunî, Yozgatlı Mesudî, Niksarlı Bedri, Niksarlı Cesûrî, Sivaslı Pesendî'dir.

Âşık karşılaşmaları (Atışma): Atışma, âşıkların dinleyenler karşısında, deyişme sırasında bir birini iğneleyici fakat mizah çerçevesi içinde söyleşmeleridir Ceyhunî’nin, Çorumlu Kadriya ile:

Seni arzu ettim geldim buraya

Kalem şuarası aşık........

© Yeniçağ