Samsun'da Samsunspor'un Nuri Asan Tesislerini de kapsayan Doğupark ve Fuar alanına Millet Bahçesi planı ile ilgili köşe yazısı yazan Samsun Kent Haber köşe yazarı mimar İshak Memişoğlu, yazısında "Ortada mahkeme kararları ile iptal edilmiş planlar varken Millet Bahçesi ısrarı hukuk mu yoksa  yapılaşma hesapları mı?" dedi.

SAMSUN’DA MİLLET BAHÇESİ İLE İLGİLİ MAHKEME KARARLARI VAR, AMA ISRAR DA VAR!

Doğupark ve Fuar Alanında Millet Bahçesi Israrı: Hukuk mu, Yapılaşma Hesapları mı?

Samsun’da imar planlaması adına yaşanan bazı gelişmeleri artık yalnızca şehircilik ilkeleriyle açıklamak mümkün görünmüyor. Çünkü karşımızda, yargı kararlarıyla hukuka aykırılığı ortaya konulmuş bir planlama yaklaşımının, aradan geçen zamana ve alınan mahkeme kararlarına rağmen yeniden gündeme getirilmesi var.

Üstelik bu kez aynı planlama düşüncesi, farklı bir idarenin yetkisi üzerinden hayata geçirilmeye çalışılıyor.

Bir imar planı mahkeme kararıyla iptal ediliyor. Belediye bu karara itiraz ediyor, üst mahkeme de hukuka aykırılığı tespit ederek kararı kaldırmıyor. Belediye, mahkeme kararına uyarak alanları eski plan kararlarına döndürüyor. Aradan yalnızca sekiz ay geçiyor ve aynı alanlar yeniden millet bahçesi yapılmak üzere belediye meclisinin gündemine geliyor.

Sormak gerekiyor: Samsun'da imar planları şehircilik ilkelerine ve kamu yararına göre mi hazırlanıyor, yoksa önceden verilmiş bazı kararları gerçekleştirmek için hukuki yollar mı aranıyor?

2022 yılında başlayan ve yargıdan dönen planlama girişimi

Samsun Büyükşehir Belediye Meclisi, 14 Ocak 2022 tarih ve 27 sayılı kararıyla İlkadım ve Canik ilçelerindeki üç büyük kamusal alanın kullanım kararlarını değiştirdi.

İlkadım Fuar Alanı, millet bahçesi, otopark ve kara ulaşımına yönelik altyapı tesis alanına,

İlkadım Batıpark, millet bahçesine,

Canik Doğupark ise mevcut park, spor ve günübirlik tesis alanı kullanımlarından millet bahçesine dönüştürüldü.

Oysa söz konusu alanlar zaten Samsun halkının kullanımındaki açık ve yeşil alanlardı. Kentin yeni yeşil alanlara ihtiyacı olduğu tartışmasızdı. Fakat mevcut parkların adını değiştirerek kente yeni yeşil alan kazandırıldığı ileri sürülemezdi.

TMMOB Mimarlar Odası Samsun Şubesi, 9 Mayıs 2022 tarihinde bu plan değişikliklerine karşı dava açtı.

Davanın temel gerekçesi açıktı: Plan değişiklikleri kamu yararına dayanan yeterli teknik ve nesnel gerekçeler içermiyor, mevcut yeşil alanların kullanım kararlarını değiştiriyor, yapılaşma olanaklarını belirsizleştiriyor ve planlama mevzuatına aykırılıklar taşıyordu.

Samsun 3. İdare Mahkemesinin 2022/460 esas sayılı dosyasında görevlendirilen üç kişilik bilirkişi heyeti, 5 Aralık 2022 tarihli raporunda planları ayrıntılı biçimde inceledi.

Raporun tespitleri, bugün yeniden gündeme getirilen millet bahçesi teklifinin değerlendirilmesi bakımından da son derece öğreticidir.

Bilirkişiler yalnızca yetki sorununu tespit etmedi

Bugün tartışmanın en fazla çarpıtılmaya açık noktası burasıdır.

Mahkeme kararlarının yalnızca belediyenin plan yapma yetkisinden kaynaklanan bir soruna dayandığı düşünülürse, Bakanlığın plan yapmasıyla bütün hukuki sakıncaların ortadan kalkacağı ileri sürülebilir.

Oysa bilirkişi raporu ve üst mahkeme kararının gerekçeleri, sorunun yalnızca hangi idarenin plan yaptığıyla sınırlı olmadığını açıkça göstermektedir.

Bilirkişi raporunda, Doğupark, Batıpark ve Fuar Alanında millet bahçesi kapsamında öngörülen kullanımların büyük bölümünün zaten mevcut olduğu belirlenmiştir. Bu alanlarda plan değişikliğini zorunlu kılan kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelerin ortaya konulmadığı ifade edilmiştir.

Raporda daha da dikkat çekici bir değerlendirme bulunmaktadır:

Millet bahçesi adı altında yapılacak düzenlemelerin kente yeni yeşil alan kazandırmayacağı ve kısıtlı kamu kaynaklarının kullanımını tartışmalı hale getireceği belirtilmiştir.

Üstelik 2022 planında, millet bahçelerinin yapılaşma koşullarının toplam alan üzerinden hesaplanmasına olanak tanıyan bir yaklaşım benimsenmiştir.

Bilirkişiler, bu düzenlemenin yapılaşma hakkının tek bir bölgede toplanmasına yol açabileceğini, açık alan-kapalı alan dengesini bozabileceğini ve uygulama imar planlarında yapılaşma koşullarının açıkça gösterilmesi gerektiğini tespit etmiştir.

Bu değerlendirme sıradan bir teknik ayrıntı değildir.

Çünkü bir park alanının millet bahçesine dönüştürülmesi, yalnızca tabelasının değişmesi anlamına gelmeyebilir. Kullanım kararına bağlı olarak yeme içme birimleri, idari yapılar, sosyal tesisler ve başka kapalı mekânlar için yeni yapılaşma olanakları doğabilir.

Elbette millet bahçesi olarak planlanan her alanın mutlaka yoğun biçimde yapılaşacağı söylenemez. Ancak hangi yapıların, nerede, hangi büyüklükte ve hangi koşullarla yapılabileceği plan üzerinde açıkça belirlenmiyorsa, kamusal yeşil alanların geleceği belirsizliğe bırakılmış demektir.

Samsun'un ihtiyacı olan şey, mevcut parklarında yeni yapılaşma olasılıkları yaratmak değil, bu alanların açık ve yeşil alan niteliğini güvence altına almaktır.

Mahkeme kararının gerekçesi görmezden gelinemez

Samsun Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesinin 2025/1409 esas ve 2025/1653 karar sayılı, 26 Eylül 2025 tarihli kararında, Büyükşehir Belediyesinin istinaf başvurusu kabul edilmemiştir.

Kararda, kıyı alanlarının planlanmasında yetkili idareye ilişkin hukuki değerlendirmelerin yanında, plan değişikliklerinin şehircilik esasları ve planlama ilkeleri bakımından taşıdığı sorunlar da ele alınmıştır.

Özellikle mevcut kullanımlar ile yeni plan kararları arasındaki uyumsuzluklar, plan açıklama raporunun yetersizlikleri, yapılaşma koşullarındaki belirsizlikler ve teknik altyapı alanına ilişkin değerlendirmeler kararın gerekçesinde yer bulmuştur.

Bu nedenle söz konusu yargı sürecini yalnızca........

© Samsun Kent Haber