Kalabalıklar ilk bakışta güven verir. İnsan kendini yalnız hissetmez, korunmuş gibi algılar. Aynı duyguyu paylaşanlar, aynı cümleleri kuranlar, aynı yönde hareket edenler vardır. Ancak kalabalıklar büyüdükçe vicdanın sesi çoğu zaman incelir. Bu incelme bir yok oluş değildir; daha çok duyulması zorlaşan bir fısıltıya dönüşür. İyi haber şu ki vicdan kaybolmaz, yalnızca hatırlanmayı bekler.

Kalabalıkların içinde vicdanın zorlanmasının temel nedeni sorumluluğun dağılmasıdır. “Herkes böyle yapıyor” cümlesi, bireysel muhasebeyi askıya alır. İnsan tek başınayken durup düşünür, tereddüt eder, sınırlarını yoklar. Kalabalığın içindeyken ise kararlar hızlanır. Hızlandıkça derinlik azalır. Ama bu, geri dönüşü olmayan bir süreç değildir.

Pozitif olan şudur: Kalabalıklar vicdanı bastırsa da onu tamamen susturamaz. Çünkü vicdan, bireyseldir. Toplulukların içinde bile tek tek insanlarda varlığını sürdürür. Bazen küçük bir itirazda,........

© Kıbrıs Postası