Türk kültüründe kullanılan başlıkların kökeni Orta Asya'nın bozkırlarından başlayarak günümüze kadar uzanan bir gelenek olmuştur. Sert iklim koşullarında göçebe yaşayan Türk toplulukları önceleri soğuk, rüzgâr ve güneşten korunmak amacıyla keçe, yün ve hayvan kürkü gibi malzemelerden yapılan kalpak, börk ve külah isimlerini verdikleri başlıkları kullandılar. Zaman içerisinde kullanılan başlıklar; iklim koşullarına uyum sağlamanın yanı sıra bireyin toplumsal konumu, mesleği, yaşı, medeni durumu ve ait olduğu boy gibi bilgileri ifade eden semboller hâline gelmiştir.

Türklerin Anadolu'ya yerleşmesiyle birlikte başlık kültürü toplumsal ve kültürel anlamlar kazanarak zenginleşmiştir. Selçuklu döneminde gelenekler ile İslam kültürünün etkileri birleşti ve kullanılan başlıklar dini ve toplumsal kimliği ifade eden unsurlar hâline geldi. İslami kimliği belirten din adamlarının kullandığı sarık yaygınlaştı ve çeşitli külah türleri kullanılmaya başlanmıştır.

Osmanlı döneminde ise başlıklar en anlam yüklü olduğu ve adeta görevi belirten kimlik kartı işlevi görmüştür. Örneğin; kavuk, sarık, yeniçeri börkü gibi başlıklar kişinin görevini, devlet içindeki konumunu ve toplumdaki yerini göstermek için kullanılmıştır. Devlet görevlisi, din adamı ya da bir asker kullandığı başlığa göre kolaylıkla ayırt edilebilmekteydi.

Başlıklar için kullanılan malzemeler de iklim koşullarına göre farklılık gösteriyordu. Sert kış iklim koşullarına karşı soğuktan korunmak amaçlı keçe ve yün tercih edilirken, sıcak iklim koşullarının etkin olduğu bölgelerde serinlik ve güneşten korunmak amaçlı pamuklu ve keten kumaşlar kullanılmıştır. Düğün ve tören gibi etkinliklerde ise ipek ve işlemeli........

© Habererk