İktisat literatüründe “iktisatçılar kabilesini” inceleyen “Life Among the Econ” başlığında, birkaç yıl önce hayatını kaybeden Axel Leijonhufvud’un (bundan sonra Axel) kaleme aldığı eski bir metin vardır.  Axel, bu makalesinde hayali bir antropolojik incelemeye soyunur: “İktisatçı (Econ) kabilesi, Uzak Kuzey'in uçsuz bucaksız topraklarında yer alır. Toprakları dışarıdan gelenlere kasvetli ve puslu görünür; buralarda seyahat etmek oldukça zahmetlidir. Ancak İktisatçılar, uzun bir uyum sürecinin ardından, bu topraklardan bir şekilde geçimlerini sağlamayı öğrenmişlerdir. Atalarından kalma topraklarına karşı samimi, bazen de şiddetli bir bağlılık duyarlar; gençleri, komşuları olan Polsci'lerin (Siyaset Bilimciler) ve Sociog'ların (Sosyologlar) daha konforlu yaşamlarına karşı küçümseme duygusuyla yetiştirilirler. Ortak bir genetik mirasa sahip olmalarına rağmen bu kabilelerle ilişkileri gergindir; ortalama bir İktisatçının bu komşularına duyduğu güvensizlik ve hor görme, karşı tarafça da fazlasıyla karşılık bulmaktadır. Komşularla sosyal etkileşim, sayısız tabu nedeniyle engellenmiştir. İktisatçıların aşırı kabileci, hatta yabancı düşmanı tutumları, dışarıdan gelen biri için buradaki yaşamı zor, hatta biraz tehlikeli kılmaktadır. Muhtemelen bu durum, İktisatçıların şimdiye kadar sistematik olarak incelenmemiş olmasını açıklamaktadır. Sosyal yapıları ve yaşam biçimleri hakkındaki bilgiler parçalıdır ve yeterince doğrulanmamıştır. Bu ilginç kabile üzerine daha fazla araştırmaya acilen ihtiyaç duyulmaktadır.”

Son günlerde Türkiye’de yaşananlar bana bir kere daha bu makaleyi hatırlattı. Günümüz Türkiye’si için bu kabileye bir kez daha bakmak belki iyi olur diye düşündüm. Ama amacım o kadar kapsamlı değil, Axel’in anlatısına ek olarak günümüzde bu kabilenin artık yalnızca üniversite bölümlerinde yaşamadığı görülüyor. Biraz oraya odaklanacağım. Görünen o ki kabilenin kimi üyeleri sabah derslerini veriyor, öğleden sonra bir şirketin yönetim kurulu toplantısında, akşam da televizyonlarda piyasalara güven telkin etmekle meşgul.  

Axel’in makalesinde “model” kabilenin totemi olarak ortaya........

© Evrensel