Ekonomide üçlü sıkışma: Yüksek enflasyon, fon krizi ve küresel şoklar
Türkiye’de 2023 yılından bu yana uygulanan ekonomi programının başarısı, yalnızca sıkı para ve maliye politikalarının sürdürülmesine değil, bunları destekleyecek yapısal politikaların hayata geçirilmesine de bağlı. Zira yüksek faiz ve mali disiplin yoluyla enflasyonu düşürmeye çalışırken ekonominin üretim kapasitesini, rekabet gücünü ve finansal istikrarını korumak gerekiyor. Ancak yapısal zeminin gereken desteği sağlamadığı bir ortamda, enflasyonda istenilen başarı sağlanamıyor ve programın ekonomi üzerindeki maliyeti de artıyor. Üstelik son dönemde yaşanan fon krizi ve küresel finansal şoklar, bu sorunları daha da artırıyor.
İç talepte yavaşlama, hanehalkında güven kaybı
Yüksek enflasyon, Türkiye ekonomisinin en önemli sorunlarından biri olmaya devam ediyor. Enflasyonla mücadele kapsamında uygulanan yüksek faizler ve mali sıkılaşma ise ekonomik faaliyet üzerinde önemli bir yük oluşturuyor.
Ücret artışlarının enflasyonun gerisinde kaldığı kesimlerde satın alma gücü azalırken, yüksek faizler de tüketimin finansmanını zorlaştırıyor. Bunun sonucunda iç talepteki yavaşlama giderek belirginleşiyor.
Üstelik bu dönemde yaşanan fon krizi, hanehalkının yalnızca gelirlerini değil, birikimlerini de olumsuz etkiledi. Konutunu veya aracını satarak fonlara yatırım yapan bazı hanelerin yaşadığı kayıplar, krizin toplumsal boyutunu da ortaya koyuyor.
Fon krizinin etkileri yalnızca doğrudan zarar gören yatırımcılarla sınırlı değil. Finansal sisteme duyulan güvenin zayıflaması, tasarruf ve tüketim kararlarını da etkiliyor. Nitekim TÜİK tarafından açıklanan Tüketici Güven Endeksi, ekimde yüzde 7,7 düşüşle endeksteki en sert aylık düşüşlerden birini sergiledi.
İhracatçı hem içeride hem dışarıda sıkışıyor
İç talepteki yavaşlamayı ihracat yoluyla telafi etmek de giderek zorlaşıyor.
Türkiye’de yüksek enflasyon, üretim ve iş gücü maliyetlerini artırırken, nominal kur artışlarının bu maliyetlerin gerisinde kalması ihracatçının fiyat rekabetini zayıflatıyor. Firmalar, yüksek üretim ve finansman maliyetlerini dış pazarlardaki satış fiyatlarına aynı ölçüde yansıtamıyor.
Buna ABD’nin uyguladığı gümrük tarifeleri ve Asya........
