Dünyada türlü cumhuriyet var, sağcısı solcusu; ABD gibi kapitalist, Kuzey Kore ve Çin gibi çeşnili komünist cumhuriyet de var. Ve bir de M.K. Atatürk’ün 1923 yılında, 29 Ekim günü kurduğu Türkiye Cumhuriyeti de var. Ama bu cumhuriyetin önünde bir Kemalist sıfatı da var. Ama önce “sıfatsız” cumhuriyetin tanımını Vikipedi’den öğrenelim:

Cumhuriyet, devlet başkanlığı makamının ve yönetim yetkisinin babadan oğula veya hanedana geçmediği; egemenliğin doğrudan veya dolaylı olarak halka ait olduğu bir yönetim biçimidir.

Cumhuriyetin temel özellikleri:

- Halk egemenliği: “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir” ilkesine dayanır. Yönetim gücü bir kişiye, zümreye veya aileye ait değildir.

- Seçim esası: Yöneticiler (cumhurbaşkanı, milletvekilleri vb.) halk tarafından belirli bir süre için ve seçimle göreve getirilir.

- Kanun önünde eşitlik: Bütün vatandaşlar anayasa ve yasalar karşısında eşittir; ayrıcalıklı bir sınıf bulunmaz.

- Hukukun üstünlüğü ve laiklik: Toplumsal düzen dine veya kişisel kurallara değil, evrensel hukuk kurallarına ve anayasaya dayanır.

- Kuvvetler ayrılığı: Yasama, yürütme ve yargı organları birbirinden bağımsızdır. Tarihsel arka planı: Sözcük kökeni Latince “res publica” (kamusal şey, kamusal çıkar) kavramından gelir.

- Modern anlamda ilk örnekleri Antik Roma Cumhuriyeti ve sonrasında 18. yüzyıldaki Fransız Devrimi ile Amerikan Bağımsızlık Savaşı’na dayanır.

- Türkiye’de ise cumhuriyet, 29 Ekim 1923 tarihinde Mustafa Kemal Atatürk liderliğinde ilan edilmiştir.

Ancak bizim cumhuriyetimizin Kemalist sıfatı vardır ki buna Atatürkçülük de denir. Kemalizm ve Atatürkçülük, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucu ideolojisidir. Mustafa Kemal Atatürk’ün düşüncelerine, ilke ve devrimlerine dayanan; ülkeyi çağının çağdaşı uygarlık düzeyine ulaştırmayı hedefleyen bir........

© Cumhuriyet