Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Fen Güzel Sanatlar ve Tasarım Hemşirelik Hukuk İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İnsan ve Toplum Bilimleri İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tıp Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

İnsan ve Toplum Bilimleri

Fikri görünür kılan kalem; kalemi anlamlı kılan istikrardır.

Sanayi Devrimini Kaçırdık, Bilgi Çağını da Kaçıracak mıyız?

Tarih, milletlere aynı fırsatı iki kez vermiyor. Ancak yeni çağın, yeni başlangıçları sunacağını kestirmek güç değil..

Sanayi Devrimi’ni kaçırdık. Buhar makinesini, elektriği, seri üretimi ve endüstriyel dönüşümü başkaları geliştirdi, biz ise onları yıllar sonra ithal eden bir toplum olduk. Bugün hâlâ bunun ekonomik, teknolojik ve kurumsal sonuçlarını yaşıyoruz.

Fakat dünya yeniden büyük bir dönüşümün eşiğinde.

Bu kez dönüşümün adı yapay zekâ, büyük veri, biyoteknoloji, kuantum teknolojileri ve bilgi ekonomisi. Artık ülkelerin zenginliği yer altındaki kaynaklarla değil, insan kaynağıyla, fabrikalarıyla değil, bilgi üretme kapasitesiyle ölçülüyor.

Toplumsal gelişmeyi engelleyen sorunları çözmek için bu kez de geç mi kalacağız?

Bu soruya cevap verebilmek için önce geçmişle dürüstçe yüzleşmemiz gerekiyor.

Yüzyıllar boyunca bilgi üretmek yerine bilgiyi korumaya çalıştık. Sorgulamayı risk, değişimi tehdit olarak gördük. Oysa Kur’an’ın ilk emri “Oku” idi. Defalarca “Akletmez misiniz?” diye soran bir medeniyet çağrısını, zamanla ezberin ve tekrarın gölgesinde bıraktık.

Sorun hiçbir zaman din olmadı.

Sorun; bilimi, aklı, istişareyi, adaleti ve liyakati ikinci plana iten zihniyet oldu.

Daha sonra bunun tam tersine savrulduk. Kendi eksiklerimizi sorgulamak yerine Batı’nın sadece görünen yüzünü taklit etmeye çalıştık. Bilimsel yöntemi, araştırma kültürünü ve kurumsal yapısını değil, tüketim alışkanlıklarını ve yaşam tarzını örnek aldık.

İki uç arasında gidip geldik.

Bugün ise önümüzde bambaşka bir fırsat var.

Bilgi çağında büyük olmak için büyük nüfusa, büyük doğal kaynaklara veya büyük topraklara sahip olmak gerekmiyor. Güç; araştırma yapan üniversitelerde, özgür düşünebilen gençlerde, yenilik üreten şirketlerde ve liyakati esas alan kurumlarda şekilleniyor.

Eğer eğitim sistemimiz hâlâ ezberi ödüllendiriyorsa…

Üniversitelerimiz bilgi üretmek yerine diploma üretmekle meşgulse…

Bilim insanlarımızın zamanı araştırmaya değil bürokrasiye harcanıyorsa…

Liyakat yerine sadakat tercih ediliyorsa…

Yapay zekâyı üreten değil, sadece kullanan toplum olmaya razı olacağız.

Sanayi Devrimi kaçtı ama bilgi çağının yarışı henüz bitmedi. Bugün atılacak doğru adımlar, gelecek elli yılın kaderini belirleyebilir.

Bunun için zihniyet değişimine ihtiyacımız var.

Merakı cezalandıran değil ödüllendiren…

Eleştirel düşünmeyi tehdit değil zenginlik gören…

Üniversiteyi bilgi üreten kurum hâline getiren…

Çocuklarına soru sormayı öğreten…

Kamu yönetiminde liyakati vazgeçilmez ilke yapan bir anlayışa…

Çünkü geleceğin medeniyetini teknolojiler değil, o teknolojileri üretecek insanlar kuracaktır.

Artık kendimize şu soruyu sorma zamanı gelmedi mi? 

Sanayi Devrimi’ni kaçırdık. Peki bilgi ve yapay zekâ çağını da kaçıracak mıyız, yoksa bu kez geleceği inşa edenler arasında yer almayı başarabilecek miyiz?

Bu soruya vereceğimiz cevap, sadece ekonomik geleceğimizi değil, medeniyet iddiamızı da........

© Akademik Akıl