İstanbul’daki İngiliz Yüksek Komiseri Nevile Henderson, Mithat Paşa’nın oğlu Ali Haydar Mithat Paşa’yı ‘entrika veya herhangi bir partiyle bağlantısı olmayan bir Türk olarak’ tanımlıyor ve onunla 2 Şubat 1923’te İstanbul’da İngiliz elçiliğinde görüştüğünü belirtiyor. Ali Haydar, Hatıralar’ında, Henderson ile olan dostluğunu açıkça yazıyor.

‘Harekât-ı milliyenin nihayetlerine doğru, Adnan bey İstanbul’a tayin olunduğu sıralarda, İngiliz Sefaretinde Komiserlik makamına Mister Henderson tayin olunmuştu. Bu zat, samimi bir türk muhibbi idi. Kendisile Sefarette görüşürdük Bilahare, Berlin’e sefir tayin olunduktan sonra, ölünceye kadar beynimizde samimi muhabere ceryan ettiğinden, bana yazdığı en 3 son mektubunda, Yunanistan’ın, Almanlar tarafından işgali ve Yunanlıların gösterdikleri fedakârlıkları büyük bir takdirle yad etmişti. Bu zat, bir aralık, Ankara’nın İstanbul’a ehemmiyet vermemesinden dolayı bana acı acı şikâyet ederken, ’Eğer İstanbul’u kaybederseniz, hükmünüz, bir Azerbaycan’dan farksız olacaktır’ demiştir. Ben de, bu sözleri aynen, o zaman Ankara’ya bildirmeği bir vazife bilmiştim (Ali Haydar Mithat, Hatıralarım 1872-1946, İstanbul 1946, s.355-356).

Ali Haydar, Ulusalcı Hareket hakkında İstanbul’daki ileri gelen diğer zevata da bilgi de verirmiş: ‘Anadolu’da yapılmakta olan mücadele-yi milliye zamanında orada bulunan birçok zevat ile hayli muhaberede idim ve aldığım bazı mektupların mündericatından, İzzet Paşayı ve Sadrıesbak Ali Rıza Paşayı ahvalin gidişatından haberdar ederdim (s.344)’.

Henderson, İstanbul’daki İngiliz elçiliğindeki görüşmede Ali Haydar’ın kendisine........

© 9 Eylül Gazetesi