Latince, “Casus belli” ifadesinin Türkçedeki tam karşılığı “savaş nedeni”. Devletler ilan ettikleri savaşları veya başlattıkları silahlı çatışmaları gerekçelendirmek için “casus belli” ifadesini kullanıyorlar. (Foto: Ekran Görüntüsü)

“Casus belli” Latincenin uluslararası hukuk diline kazandırdığı yüzlerce kelimelerden biri. Türkçede yazıldığı şekilde telaffuz edildiğinde tamamen farklı bir anlam çıkıyor. Maalesef anlı şanlı televizyon sunucularının, değerleri kendinden menkul strateji analistlerinin bazıları ünlü dedektif “Mike Hammer” romanlarındaki gibi casusu aramaya devam ediyorlar.

Latince, “Casus belli” ifadesinin Türkçedeki tam karşılığı “savaş nedeni”. Devletler ilan ettikleri savaşları veya başlattıkları silahlı çatışmaları gerekçelendirmek için “casus belli” ifadesini kullanıyorlar. Tarihte, 1914 yılında Arşidük Franz Ferdinand’ın Belgrad’ta öldürülmesi Avusturya-Macaristan İmparatorluğu tarafından Birinci Dünya savaşının,1939 yılındaki Almanya ile Polonya arasındaki sınır çatışmaları da Nazi Almanya’sı tarafından ikinci Dünya savaşının çıkmasında “casus belli” olarak gösterildi.

Türkiye’de ise “casus belli” Türk-Yunan ilişkileri ve Ege’deki karasularının genişletilmesi bağlamında sıkça duyduğumuz bir terim. Son dönemde Yunanistan’da Türkiye’nin SAFE’e (Avrupa Birliğinin savunma sanayiini geliştirmek ve stratejik özerkliğini artırmak için başlattığı program) katılmasını engellemek çabalarıyla; Türkiye’de ise Yunanlı siyasilerin karasularını 12 mile çıkartma hakkı bulunduğuna ilişkin açıklamalarıyla bağlantılı olarak yeniden gündeme gelmeye başladı.

Peki, nedir bu Türkiye’yle Yunanistan arasındaki “casus belli”nin aslı? Gelin yakından bir bakalım.

Türkiye’nin taraf olmadığı 1982 tarihli BM Deniz Hukuku Sözleşmesi’nin üçüncü maddesi sahildar devletlere 12 mili aşmamak kaydıyla karasularını belirleme hakkı vermektedir. Bu hüküm her ülke için otomatik karasuları genişliği olarak öngörülmemiştir. Sözleşme’nin diğer maddelerinde devletler arasında uyuşmazlık halinde uygulanacak yöntemler de gösterilmektedir.

Yunanistan Parlamentosu, 10 Aralık 1982 yılında imzaladığı Deniz Hukuku Sözleşmesini 1 Haziran 1995 yılında üç maddelik bir kanunla uygun bulurken “casus belli” tartışmasına neden olan aşağıdaki paragrafı dahil........

© yetkinreport.com