We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Ο πόλεμος των αγαλμάτων: Ιστορία, μνήμη, ταυτότητα

2 0 0
26.06.2020

Τον Μάρτιο του 2015 φοιτητές στο Πανεπιστήμιο του Κέιπ Τάουν ξεκίνησαν το κίνημα Rhodes Must Fall (Ο Ρόουντς πρέπει να πέσει), μια εκστρατεία για την απομάκρυνση του αγάλματος του Σέσιλ Ρόουντς από το πανεπιστήμιο και την αποαποικιοποίηση των προγραμμάτων σπουδών.

Ο Ρόουντς, πρωθυπουργός της αποικίας του Βρετανικού Κέιπ το 1890, αγόρασε ορυχεία σε όλη την Αφρική και έγινε πάμπλουτος έμπορος διαμαντιών. Επέβαλε την πρώτη μορφή απαρτχάιντ στη νότια Αφρική και ονόμασε μια τεράστια περιοχή που ήλεγχε με το όνομα Ροδεσία, τώρα Ζιμπάμπουε. Υπερασπίστηκε την οικονομική και πολιτική σημασία της αποικιοκρατίας και προσπάθησε να τη δικαιολογήσει ηθικά λέγοντας ότι «όσο μεγαλύτερο μέρος του κόσμου κατακτούμε τόσο το καλύτερο για την ανθρωπότητα» και πρόσθετε:

«Φανταστείτε τι βελτίωση θα υπήρχε αν εκείνα τα μέρη, που τώρα κατοικούνται από τα πιο κατάπτυστα είδη του ανθρώπινου είδους, έμπαιναν κάτω από αγγλοσαξονική διοίκηση».

Ο πάμπλουτος Ρόουντς ίδρυσε τις ομώνυμες μεταπτυχιακές υποτροφίες στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης ανοιχτές μόνο σε Αγγλοσάξονες άντρες. Ο Μπιλ Κλίντον, Πρόεδροι, πρωθυπουργοί και celebrities υπήρξαν Rhodes Scholars. Ύστερα από μια συχνά βίαιη εκστρατεία, οι Νοτιοαφρικανοί φοιτητές πέτυχαν. Έτσι ξεκίνησε ένα παγκόσμιο κίνημα για την απομάκρυνση αγαλμάτων συνδεδεμένων με την αποικιοκρατία και τον ιμπεριαλισμό.

The Statue Must Fall (Το άγαλμα πρέπει να πέσει)

Όταν η αλληλεγγύη στο αμερικανικό κίνημα Black Lives Matter έφτασε στη Βρετανία, η πρώτη συμβολική πράξη ήταν η αποκαθήλωση του αγάλματος του Έντουαρντ Κόλστον από την κεντρική πλατεία του Μπρίστολ. Η εταιρεία του Κόλστον είχε υποδουλώσει και μεταφέρει 84.000 άτομα στην Αμερική τον 18ο αιώνα. Οι 20.000 εξ αυτών πέθαναν στο ταξίδι. Αλλά η επιγραφή που συνόδευε το άγαλμα τον παρουσίαζε ως «ένα από τα πιο σοφά και ενάρετα τέκνα της πόλης».

Το άγαλμα είχε τοποθετηθεί το 1895, εκατόν είκοσι χρόνια μετά τον θάνατό του. Καθώς αυξάνονταν οι ριζοσπαστικές φωνές και συνδικαλιστικές απαιτήσεις, οι βικτωριανές ελίτ χρησιμοποίησαν το άγαλμα του Κόλστον για να επαινέσουν την επιχειρηματική και ναυτική ακμή της πόλης. Όπως λέει η ιστορικός Ματζ Ντρέσερ, οι επιχειρηματίες, «φοβούμενοι την ανερχόμενη εργατική τάξη, προσπάθησαν να ενώσουν τους πολίτες μέσω της ένδοξης ιστορίας της πόλης». Το άγαλμα συνδύαζε την απάνθρωπη ιστορία της δουλοκτησίας του 18ου αιώνα με τον επιθετικό καπιταλισμό και ιμπεριαλισμό του 19ου αιώνα.

Το κίνημα για την απομάκρυνση αγαλμάτων και μνημείων που τιμούν δουλοκτήτες, αποικιοκράτες και ιμπεριαλιστές εξαπλώθηκε στο Παρίσι, το Βερολίνο, το Βέλγιο. Στο Λονδίνο το άγαλμα το Τσώρτσιλ μπήκε σε μεταλλικό κουτί για προφύλαξη. Το άγαλμα του εμπόρου σκλάβων Ρόμπερτ Μίλιγκαν αφαιρέθηκε από το Μουσείο Docklands του Λονδίνου. Το Πανεπιστήμιο του Λίβερπουλ θα μετονομάσει την αίθουσα Γλάδστων στη φοιτητική εστία επειδή αντιτάχθηκε στην κατάργηση της δουλείας τη δεκαετία των 1830.

Σε όλη τη Βρετανία ανάλογα αγάλματα έχουν στοχοποιηθεί. Στην Οξφόρδη οι φοιτητές απαιτούν την απομάκρυνση από το πανεπιστήμιο του μνημείου και της αναμνηστικής πλάκας του Ρόουντς. Η Οξφόρδη, χαρακτηριστική γι’ αυτό που συμβαίνει στα πανεπιστήμια, έχει μόνο επτά μαύρους καθηγητές και λιγότερο από 2% μαύρους φοιτητές.

Η αντίδραση της Δεξιάς ήταν άμεση. Ο Μπόρις Τζόνσον δήλωσε ότι δεν δέχεται «να γίνει εκκαθάριση ή φώτοσοπ της πολιτισμικής μας κληρονομιάς. Αν αρχίσουμε να βελτιώνουμε το αρχείο και να αφαιρούμε τις εικόνες όσων η συμπεριφορά δεν μας αρέσει, λέμε ένα μεγάλο ψέμα, παραμορφώνουμε την Ιστορία μας». Η υπουργός Εσωτερικών Πρίτι Πατέλ, ινδικής καταγωγής, μετέφερε το θέμα στον νόμο και την τάξη. Η αφαίρεση του αγάλματος ήταν «τραμπουκισμός» και «βανδαλισμός» μιας «εγκληματικής μειονότητας χούλιγκαν». Αλλά και ο αρχηγός των Εργατικών Κίερ Στάρμερ καταδίκασε την παράνομη και «εντελώς λάθος»........

© TVXS


Get it on Google Play