menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Saltanat bitti, egemenlik milletin oldu

40 0
02.11.2026

7-8 Ağustos 1919 gecesiydi...

Mustafa Kemal, Mazhar Müfit Kansu’nun not defterine şunları yazdırır:

“Zaferden sonra hükümet biçimi Cumhuriyet olacaktır. Bunu size daha önce de bir sorunuz üzerine söylemiştim. Bu bir.”

“İki: Padişah ve hanedan hakkında zamanı geldiğinde gereken işlem yapılacaktır.”

Ve diğer maddeleri sıralar.

Henüz iki yıl geçmeden...

20 Ocak 1921’de TBMM’nin kabul ettiği ilk anayasada, “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir...” hükmü, saltanatı fiilen yönetim dışına çıkarmıştı.

Ancak Paşa’nın en yakınında bulunan insanlar bile şimdi, padişahı koruyan bir tutum sergiliyorlardı.

Batı’ya hayran mandacılar, padişahlık ve halifelik düzenini korumak isteyen tutucular, yaşadığı koşulları kavrayamayan “aydınlar” kalabalığı ise ayrı sorundu.

Hatta Mustafa Kemal’e, padişah ve halife olmasını önerenler vardı.

Lozan Barış Antlaşması sürecinde, strateji dehası Mustafa Kemal’in beklediği tarihî fırsat nihayet doğmuştu.

İngilizler, Lozan barış görüşmeleri için, 16 Ekim 1922’de Vahdettin’e bir yazı gönderir. Lozan’a bir heyet göndermesini ve bu daveti Ankara’ya bildirmesini isterler.

Vahdettin, işgal devletleriyle işbirliği yaptığı kanıtlanan biriydi.

Buna rağmen, İngiltere Vahdettin’i Türkiye’nin meşru temsilcisi sayıyordu.

Artık, saltanatın kaldırılmasının zamanı gelmişti.

30 Ekim 1922’de Meclis başkanlığına, Mustafa Kemal’in de imzasının bulunduğu 80 imzalı bir önerge verildi.

“Osmanlı İmparatorluğu’nun artık yıkıldığı, yeni bir Türk devletinin doğduğu, anayasal düzen ile egemenlik haklarının millete ait olduğu”........

© Sözcü