Süleymaniye Türkiye’nin Neresinde?

Süleymaniye Türkiye’nin Neresinde?

Uzun vadede Ankara’nın Irak’taki nüfuzu, yalnızca Erbil ile kurduğu ilişkilere değil, Kürt siyasetinin farklı aktörleriyle geliştirebildiği dengeli ve kapsayıcı ilişki ağına bağlı. Şu an için iki aktörü buluşturabilecek tek aktör de zaten Türkiye.

Türkiye ile Süleymaniye merkezli Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) arasındaki 10 yıla uzanan gerginlik önemli oranda aşıldı. Türkiye’nin Bağdat Büyükelçisi Anıl Bora İnan’ın, Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY) Başbakan Yardımcısı Kubat Talabani ve KYB Başkanı Bafel Talabani’yle 4 Haziran’da Erbil’de bir araya gelmesi, KYB başkanıyla uzun yıllar sonra ilk  resmi temas olarak kayda geçti.

Ankara-Süleymaniye arasındaki normalleşme, barış sürecinin hızlandırıcı etkisi, İran-ABD/İsrail savaşı ve Irak’taki gelişmelerin yarattığı dalgayla daha da ivme kazanarak karşılıklı iyi niyet jestleri ve bir dizi perde arkası temasın ardından artık görünür hâle geldi. Bölgesel dinamiklerin elverişli seyretmeye devam etmesi ve barış sürecinin olumlu yönde ilerlemesi durumunda, bu ilişkinin stratejik ve sürdürülebilir bir çerçeveye evrilmesi mümkün. Bu gelişme, Ankara’nın Iraklı Kürtlerle ilişkilerinin daha kurumsal ve daha sağlam bir zemine oturmasını sağlayacak.

Ankara ile Normalleşme Rüzgârı 

Görüşmeden yalnızca iki gün sonra, Başbakan Yardımcısı Kubat Talabani’nin himayesinde Süleymaniye’de Delphi Forum’un düzenlenmesi, ilişkilerde yeni bir dönemin arifesinde anlamlı bir tesadüf. Dünyanın dört bir yanından uzmanları, gazetecileri, siyasetçileri ve kanaat önderlerini bir araya getiren forumda, bölgesel güvenlikten enerjiye, ekonomik iş birliğinden jeopolitik dönüşümlere kadar uzanan kritik başlıklar ele alındı. Türkiye’den katılımın genişliği ve çeşitliliği dikkat çekiciydi. Farklı kesimlerden siyasetçi, gazeteci ve akademisyenlerin yanı sıra ORSAM, İRAM, Babil Research, Kürt Çalışmaları Merkezi (KSC), Rawest ve Bayetav gibi kuruluşların davet edilmesi, Süleymaniye tarafının ilişkileri daha kapsamlı ve sürdürülebilir bir zemine taşıma yönündeki iradesinin önemli göstergesi. Süleymaniye’de bir araya geldiğim siyasilerin yanı sıra, bölgenin önde gelen düşünce kuruluşlarından Center for Future Studies ve Vision Foundation for Strategic Studies da Ankara ile ilişkilerin stratejik bir yeniden yapılanma sürecine girdiği ve umutlu oldukları değerlendirmesini paylaşıyor.

İlişkilerin neredeyse 10 yıl buzluğa kaldırılması ardından normalleşmenin taktik boyuttan stratejik çerçeveye oturması zaman alacak ancak gerilimin kök nedenlerinin ortadan kalkmaya başlaması umutları pekiştiriyor. Ankara’nın perspektifinde KYB kontrolündeki Süleymaniye, PKK’nın Irak’taki hareket kabiliyetini rahatlatan stratejik bir alandı. Üstelik, Ankara’nın gözünde sorun yalnızca PKK da değildi. Süleymaniye’nin İran’ın Irak’taki nüfuz ağlarıyla iç içe geçmiş olmasıydı. Türkiye son yıllarda Bağdat’taki İran yanlısı aktörlerle diyalog geliştirse de Süleymaniye’nin İran eksenine yakınlığı Ankara’da stratejik bir risk olarak görülüyordu. Bunların dışında Ankara, KYB’nin Kerkük’teki yükselen etkisinden rahatsızdı. Ancak PKK’nın silah bırakma kararıyla başlayan yeni barış süreci, İran’ın bölgesel etkisindeki aşınma ve enerji meselesi Ankara’yı daha pragmatik bir rasyonalizme itiyor. Süleymaniye açısından ise Türkiye ile ilişkilerin geliştirilmesi ekonomik çeşitlenme, enerji ihracatı ve siyasi dengeleme açısından önem taşıyor. 

Türkiye’nin Irak Kürtleriyle ilişkileri büyük ölçüde Erbil ve KDP üzerinden yürüdü. Bu model ekonomik ve siyasi açıdan başarılı sonuçlar üretse de Süleymaniye’yi dışarıda bıraktı. Ancak son dönemde bu yaklaşımın sürdürülebilir olmadığı, Türkiye’nin Irak Kürt siyasetini yalnızca Erbil üzerinden okunamayacağı anlaşılıyor. Zira Süleymaniye’nin dinamikte tutulmaması Türkiye’nin nüfuzunu daraltırken İran’ın alanını genişletiyor. Aslında PKK ve İran etkisi nedeniyle bozulan güvenlik temelli ilişkiler........

© Perspektif