Sanayi Devrimi’nin getirdiği mekanik dünya görüşünün, yalnızca üretim biçimlerimizi değil, aynı zamanda insanı ve toplumu anlama şeklimizi de kökten dönüştürdüğü yadsınamaz bir gerçektir. Bu yeni dünya tasavvurunda, verimlilik ve standartlaşma en yüce değerler olarak kutsanırken, insan ruhunun karmaşıklığı ve biricikliği, ölçülebilir ve kontrol edilebilir birimlere indirgendi. Eğitimin modern serüveni de tam olarak bu noktada başladı; amacı artık bireyin içsel potansiyelini yeşerten bir bahçıvan olmak değil, ekonomik çarkın ihtiyaçlarına uygun, tek tip ve öngörülebilir “ürünler” yetiştiren bir fabrika olmaktı. Bu mekanik yaklaşım, eğitimin ruhunu oluşturan merak, hayret ve eleştirel düşünce gibi temel unsurları sistematik olarak dışladı. Böylece eğitim, bireyi kendi varoluşunun anlamını keşfetmeye yönelten bir yolculuk olmaktan çıkarılıp, onu toplumsal makinenin bir dişlisi haline getiren bir şartlandırma sürecine dönüştürüldü. Gerçek anlamda terbiye, yani bireyin kendi doğasındaki en iyiye ulaşma sanatı, yerini standartlaştırılmış bilgi aktarımına bıraktı. Bu, eğitimin kendi özünden koparak, amacını yitirmesi anlamına geliyordu.

Dolayısıyla, 19. yüzyıldan bu yana küresel ölçekte egemen olan bu endüstriyel eğitim paradigmasının temel hedefi, bireyi bir bütün olarak geliştirmek değil, onu belirli ekonomik fonksiyonları yerine getirebilecek bir operatöre dönüştürmektir. Bu sistemin en büyük beklentisi, sorgulamayan, itaat eden ve kendisine verilen bilgiyi olduğu gibi kabul eden, dünyevileşmiş bir insan tipidir. Bu hedefe ulaşmak için, sanatın, felsefenin, maneviyatın ve eleştirel düşüncenin, yani insanı insan yapan ve ölçülemeyen tüm değerlerin müfredatın dışına itilmesi gerekirdi. Sonuç olarak insan, sermayenin ihtiyaçlarına göre kolayca değiştirilebilir, sıradan bir bileşen haline geldi. Böylelikle modern eğitimle birlikte, insanın kendini gerçekleştirme ve anlama arayışı son buldu. Sistemin........

© Maarifin Sesi