NAZA, als de dood van onschuldige burgers wordt teruggebracht tot 'nevenschade'

Onderzoeker aan de Universiteit van Tel Aviv en het Leo Baeck Institute

Een voorbijganger passeert een graffiti-afbeelding van de Israëlische filmregisseurs Yuval Abraham (links) en Rachel Szor (rechts), voorzien van het Hebreeuwse woord voor 'verrader', in de Is

Er zijn films die een verhaal vertellen, er zijn films waarbij de publieke storm van verontwaardiging die ze veroorzaken zelf een verhaal wordt, en er zijn films die beide zijn. De documentaire van Yuval Abraham en Rachel Szor, NAZA - Collateral Damage, die op het filmfestival van Venetië bekroond werd, behoort tot de laatste categorie. De film, gebaseerd op de anonieme getuigenissen van 24 soldaten en inlichtingenofficieren die in Gaza hebben gediend, gaat niet alleen over de gevolgen van bombardementen, maar over het mechanisme dat eraan voorafging: het verzamelen van informatie, het selecteren van doelwitten, het inschatten van het aantal burgers dat mogelijk getroffen zou worden en de vraag wat als gerechtvaardigde "collateral damage", nevenschade, wordt beschouwd. Toch lijkt de publieke storm van verontwaardiging die rond de film is ontstaan de diepere vraag te missen die de film aan de Israëlische samenleving presenteert.

Natuurlijk kan men de betrouwbaarheid van een bepaalde getuigenis ter discussie stellen, nagaan of een bepaalde herinnering overeenkomt met de feiten en onderzoeken of bepaalde gevallen aanleiding zouden kunnen geven tot een juridische procedure. Maar er is één vraag die niet ter discussie kan worden gesteld, en die juist in de titel van de film besloten ligt: wat zegt het over het morele bewustzijn van een samenleving wanneer zij het doden of verwonden van onschuldige mensen omhult met de professioneel-neutrale term "collateral  damage"?

In de wereld van deze terminologie wordt een huis een "structuur", wordt een gezin een "cijfer" en wordt een gedood kind een burger die zich toevallig in de nabijheid van het doelwit bevond. De dood zelf wordt een gegeven binnen een systeem van professionele afwegingen. Zo ontstaat de psychologische en morele mogelijkheid om een ramp met afstand te bekijken. Precies daar verliest de taal haar werkelijke betekenis - en verliest een samenleving haar morele gevoeligheid.

Nog voordat de film in Israël werd vertoond, waren de makers al het doelwit geworden van een lastercampagne. Zij werden als verraders bestempeld en beschuldigd van het "schaden van IDF-militairen", alsof het leger een zelfstandig beleid zou voeren dat losstaat van dat van de regering. Netanyahu zette de toon door te stellen dat de makers het staatsburgerschap moest worden ontnomen, kennelijk vanuit de veronderstelling dat kritiek op het beleid van zijn regering een dergelijke maatregel rechtvaardigt.

Het is duidelijk dat de motieven achter deze........

© Joop