COP31’de emisyon hedefleri tartışıladursun; dünyada üretilen gıdanın üçte biri, Türkiye’de ise her beş gıdadan biri sofraya gelmeden çöpe gidiyor. Bu tablo; evdeki israfı durdurmayı, ithal gıda dayatmasını kırmayı ve Atatürk’ün 'Milli Tasarruf' ruhunu modern 'ekolojik türeticilik' bilinciyle yeniden kurmayı zorunlu kılıyor.

İklim krizi, çoğumuz için eriyen kutup buzulları, kuruyan göller ya da uluslararası protokol metinlerinden ibaret. Oysa gerçek iklim krizi; mutfak tezgâhları, buzdolabı rafları ve çöp kovalarında yaşanıyor. Liderler, Antalya’da kapılarını açan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Zirvesi’nde (COP31) küresel finansman paketlerini tartışadursun; tabağımıza gelen gıdanın yolculuğu küresel kirliliğin yüzde 30’unu oluşturuyor. Üstelik hanelerimizde gerçekleşen gıda israfı, bu ekolojik yıkımı her gün derinleştiriyor.

BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) güncel veri tabanı analizleri ve Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) Özel Raporu; tarladan tabağa, ambalajdan çöpe giden tüm gıda sisteminin küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 31’inden sorumlu olduğunu ortaya koyuyor. Yani sanayi tesisleri, fosil yakıt devleri, uçaklar ve enerji santrallerinin doğrudan yarattığı küresel kirliliğin yanında; ne yediğimiz, gıdayı nasıl taşıdığımız ve nasıl çöpe attığımız da bu ekolojik yıkımın neredeyse üçte birini tek başına besliyor.

Sorumluluk sanayide mi, sofrada mı?

Sanayi tesisleri, fosil yakıt tröstleri veya dev bacaların kirletici rolünü hafife almamalı, ancak veriler, ekolojik krizin sadece sanayi bacalarından kaynaklanmadığını; evdeki gündelik alışkanlıkların da biçimlendirdiğini gösteriyor.

BM Çevre Programı’nın (UNEP) Gıda İsrafı İndeksi Raporu'na göre her yıl dünya genelinde 1 milyar tondan fazla gıda çöpe gidiyor. Perakende, gıda hizmeti ve hane halkı düzeyinde tüketicilere sunulan gıdanın beşte biri yani yüzde 19’u; henüz sofradayken ziyan ediliyor. Bu israfın asıl yükünü 631 milyon tonla (yüzde 60) evlerimiz çekiyor. Daha somut bir ifadeyle dünyada haneler, günde en az bir milyar öğünü israf ediyor. Kişi başına yılda ortalama79 kilogram yiyeceği heba ettiğimiz bu tablonun küresel ekonomiye yıllık faturası ise yaklaşık 1 trilyon ABD doları olarak tahmin ediliyor.

Küresel boyuttaki bu kriz, ülkemiz sınırlarına girdiğinde daha sarsıcı bir hal alıyor. Sıfır Atık Vakfı’nın hazırladığı son değerlendirme raporuna göre, Türkiye’de her yıl yaklaşık 18 milyon ton gıda israf ediliyor. Bu miktar, Türkiye’de üretilen gıdanın yaklaşık yüzde 20’sinin, yani her beş gıdadan birinin tarladan tabağa ulaşamadan doğrudan çöpe gitmesi anlamına geliyor.

Sanayi kirletirken biz ne yapacağız?

Mutfakta alacağımız tekil önlemlerin termik........

© HTHayat