Enflasyon denince akla çoğu zaman market raflarındaki etiketler geliyor. Domatesin, peynirin, kiraların, akaryakıtın fiyatı… Günlük hayatı doğrudan etkileyen bu kalemler artınca da “enflasyon yükseldi” diyoruz. Ancak işin perde arkasında, görünmeyen ama en az görünenler kadar etkili olan çok daha derin unsurlar var. Enflasyonla mücadele sadece faiz artırmak ya da fiyatları baskılamakla yürümüyor; ekonomi dediğimiz büyük yapının sessiz ama belirleyici parçaları da bu mücadelenin tam ortasında duruyor.

Bugün “enflasyon düşsün” denildiğinde çoğu kişi bunun sadece para politikasıyla ilgili olduğunu düşünüyor. Oysa gerçek tablo çok daha geniş. Üretimden dağıtıma, beklentilerden güven ortamına kadar uzanan görünmeyen bir alan var ve asıl mücadele çoğu zaman burada veriliyor.

BEKLENTİLER: ENFLASYONUN PSİKOLOJİSİ

Enflasyonun en az konuşulan ama en güçlü bileşenlerinden biri beklentiler. İnsanlar ve işletmeler gelecekte fiyatların artacağını düşünüyorsa, davranışlarını buna göre ayarlıyor. Bugün fiyatı artırılan bir ürün, aslında yarınki artışın “peşin tahmini” olabiliyor.

Esnaf “nasıl olsa zam gelecek” diyerek fiyatı erkenden yükseltiyor, tüketici ise “yarın daha pahalı olacak” diye ihtiyacından fazla alım yapıyor. Böylece fiyatlar daha da yukarı gidiyor. Yani enflasyon sadece ekonomik değil, aynı zamanda psikolojik bir olgu haline geliyor. Güven kaybolduğunda, rakamlar tek başına hiçbir şeyi düzeltmeye yetmiyor.

ARZ TARAFI: ÜRETİM GÜCÜ ZAYIFSA MÜCADELE ZOR

Enflasyonla mücadelede en çok konuşulan taraf talep oluyor; yani insanların ne kadar harcadığı. Ama asıl kritik konu çoğu zaman üretim tarafı. Eğer bir ülke yeterince üretmiyorsa, talep azalsa bile fiyatlar kolay kolay düşmüyor.

Tarımda verim düşüklüğü, sanayide enerji maliyetleri, lojistikte aksaklıklar ve ithalata bağımlılık…........

© Haber Gündemim