Özel haberlerimizi ve günün öne çıkan gelişmelerini kaçırmamak için BirGün’ün WhatsApp kanalını buraya dokunarak hemen takibe alabilirsiniz.

Bu zirveyi organize etmenin “küresel ekonomide lider ülke olma” gibi özel bir anlamı da bulunmuyor. COP28 ve COP29’in Birleşik Arap Emirlikleri ve Azerbaycan gibi ekonomileri fosil yakıt üretimine dayalı iki ülkede toplandığını hatırlamak zaten fazla söze gerek bırakmıyor.

Türkiye bir yandan 2053’te net sıfır hedefine ulaşma taahhüdünde bulunurken, bir yandan da fosil yakıt yatırımlarından, yani petrol, doğalgaz ve kömürden enerji üretme sevdasından vazgeçmediğini geçtiğimiz hafta bizzat Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alpaslan Bayraktar’ın ağzından ilan etti.

Bu çelişkili pozisyon sadece Türkiye’yle sınırlı değil. COP31 müzakerelerinin lideri Avustralya da yeni kömür ve gaz projelerine onay veriyor. Uluslararası Af Örgütü’nün Avustralya temsilcileri hükümetlerinin tutarsızlığını “Gezegenimizi tahrip eden kömür ve gaz şirketleri karlarına kar katarken, insanlar evlerini, geçim kaynaklarını, kültürel miraslarını kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya” sözleriyle dile getiriyor.

BAŞ SORUMLU KAPİTALİZM

Antalya COP31 zirvesinin ayrıntılarını uzmanların değerlendirmeleriyle birlikte gazetemiz sayfalarında bulabiliyoruz. Bu yazıda Küresel Eşitsizlik Raporu, Oxfam’ın Felaket Bölünmesi Raporu üzerinden iklim adaleti çağrılarını irdeleyecek ve küresel iklim değişikliğinin sınıfsal boyutu üzerinde duracağız.

Ama belki önce küresel ısınmanın bir doğal felaket gibi görülemeyeceği, tam da kapitalizmin aşırı üretim, aşırı birikim ve sınırsız kar hırsı güdülerinden kaynaklandığını vurgulamak gerekiyor. Nasıl bu felaket manzarası insanlık tarafından yaratılan bir sistemin sonucuysa, yine insan iradesiyle bu sürecin tersine çevrilmesi de mümkündür. Ancak, fosil sermayenin çıkarlarıyla organik bağları bulunan hükümetlerle selamete çıkış gerçekleşemez. Öyleyse kurtuluşu ekolojik sosyalizmde aramak gerekir.

Ekososyalizm en genelde sınıfsal temelli toplumsal önceliklerle, ekolojik kaygıları sentezleyen bir seçenektir. Ekososyalizm doğanın tahribine karşı tavır alırken, kapitalist sistemle sorunu bulunmayan “yeşil kapitalizmle” de ideolojik tartışma yürütür. Emek sömürüsünü merkezine koyan, buna karşın doğal sınırları dikkate almayan “üretimci sosyalizme” de karşı çıkar. Demokratik bir planlama modelinden yanadır. Çalışma sürelerinin kısaltılmasını savunur ve tüketimcilik yerine sahici insan ihtiyaçlarına odaklanma iddiası taşır. Kullanım değerini değişim değerinin; “var olmayı”, “sahip olmanın” üzerinde tutar.

Ekolojik ekonominin önemli ismi Herman Daly’nin doğal kaynak tüketimine ilişkin koyduğu temel ilkeler bu noktada bize yol gösterici olabilir:

1) Yenilenebilir kaynaklar yeniden üretimlerden daha hızlı tüketilmemeli;

2) Yenilenemez kaynaklar yenilenebilir alternatiflerin üretiminden daha hızlı tüketilmemeli;

3) Tüm kaynak kullanımlarının atıkları, doğal sistemlerin emme ve eski haline dönme kapasitesinden daha hızlı bir şekilde eko-sisteme gönderilmemelidir.

EKOSOSYALİZM ÜZERİNE 9 TEZ

Marksist düşünür Michael Löwy’e göre tüm dünyanın gerek duyduğu ekolojik dönüşüm için Ekososyalizm ekolojik, ekonomik, toplumsal krizleri tetikleyen sistemsel güçlere karşı küresel mücadelenin bir parçası olmalıdır.

Löwy görüşlerini ekolojik büyümeme ( degrowth )........

© Birgün