İnsanlığın en eski estetik ifade biçimlerinden biri olan sanat ve çeşitli dalları, çoğunlukla evrensel olarak değerlendirilmektedir. Bu iddia, dünyada herkesin bildiği sanat dallarının varlığıyla ilgilidir. Ancak sanat, kelime anlamıyla da “evrensel” (kozmik) değil, “küresel” veya “uluslararası” olarak nitelenmelidir. Bilinen sanat dallarının varlığı açısından evrensellik iddiası; sanat eserlerinin yaratım, biçim, işlev, anlamlandırma ve yorumlama süreçlerinin bireylere ve kültürlere bağlı olduğunu göz ardı etmektedir. Sanat dallarının hepsi, sanatçıların bireysel altyapıları ve ait oldukları toplumun değerleri, tarihsel deneyimleri, inanç sistemleri ve toplumsal yapıları tarafından belirlenir. Bu nedenle sanat evrensel değildir. Sadece belirli eserler ve sanatçılar, uluslararası alanda konuyla ilgilenen sınırlı bir kesim tarafından bilinirler.

SANATTA BİREYSELLİK VE KÜLTÜRE ÖZGÜLÜK

Sanat eserlerinin yaratım süreci, bireyselliğe ve kültürel birikime bağlıdır. Bir Japon şiiri olan haiku’nun minimalist yapısı, Zen düşüncesinin sadelik arayışıyla ilişkilendirilirken, Endonezya gamelan müziğinin katmanlı ritmik ve tınısal yapısı, yerel toplulukların törensel ve toplumsal müzik icralarıyla birlikte belirlenmiştir. Bu açıdan, eserlerin biçimi de evrensel (uluslararası) kurallara değil, bireysel ve yerel estetik anlayışlara bağlıdır. Avrupa Rönesans resmindeki perspektif ile Çin manzara........

© Aydınlık