ABD ekonomisi diğer G7 ekonomilerinden hızlı büyüyor. Bunun temel motoru, yapay zekâ modelleri, veri merkezleri ve bunlara bağlı çiplere yapılan devasa yatırım.

ABD bileşik Pmı’ı ağustosta 56 idi, 58,4’e yükseldi. Bu, Temmuz 2021’den beri özel sektördeki en güçlü genişleme ve büyümenin art arda dördüncü ay hızlanması demek. Hizmet sektörü öncülük ederken imalat da hızlandı; yeni siparişler Nisan 2022’den, imalat istihdamı Şubat 2021’den beri en güçlü artışı gösterdi.

Haziranda yapay zekânın ABD ekonomisi için “tek büyük bahis” olduğunu yazmıştım. Eylülde bunun yetersiz kaldığı görülüyor. Yapay zekâ yatırımları, 19. yüzyıldaki demiryolları, 20. yüzyıldaki otoyollar ve 21. yüzyıldaki internet gibi dev projeleri geride bırakacak ölçekte, ABD tarihinin en büyük ekonomik bahsine dönüşüyor.

FactSet’e göre Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft ve Oracle’dan oluşan beş “hiper ölçekleyicinin” 2029’a kadar sermaye harcaması 4,2 trilyon dolara ulaşacak. Brookings Institution’a göre veri merkezleri için harcama, kanallar, demiryolları ve elektrik şebekesinin toplam yatırımını aşarak 2025-2032’de 10,3 trilyon dolara ulaşacak. Bu, yılda ortalama GSYH’nin yüzde 3,6’sı. ABD ekonomisi daha önce tek bir sektöre bu kadar bağımlı olmamıştı.

Temmuza kadar özel veri merkezlerine 37 milyar dolar harcandı ve çoğu henüz çalışmıyor. Buna karşılık diğer özel inşaat harcamaları yılın ilk yedi ayında geçen yıla göre yaklaşık 46 milyar dolar geriledi. Linkedin’e göre yapay zekâ yatırımları 2023’ten bu yana 750 bin yeni iş yarattı; bu işlerde yıllık medyan ücret 180 bin dolar, tüm işlerde 80 bin dolar.

BORSALARDA SERVET PATLAMASI

En önemlisi, yapay zekâ yatırımları borsadaki serveti büyük ölçüde artırdı. 2026’nın ikinci çeyreğinde ABD’deki hisse senedi ve yatırım fonu varlıkları 63 trilyon dolara ulaştı. Bu, 2022 sonundaki tutarın neredeyse iki katı. Bu servet artışının büyük bölümü zaten zengin kesime gitti; çalışanların hisse ve tahvil sahipliği sınırlı.

Yabancı yatırımcılar da ABD varlıklarına akın ediyor. Ellerindeki ABD hisse senedi ve tahvilleri 2022’den bu yana artarak rekor düzeyde 39 trilyon dolara ulaştı. Bu durum doları görece güçlü tutuyor ve hisse fiyatlarını yukarı çekiyor. Ukrayna ve İran savaşları da varlıkların ABD’ye kaydırılmasını teşvik ediyor.

Öte yandan veri merkezlerinde kullanılan bellek çipleri gibi ekipmanlara talep, teknoloji ürünlerinin maliyetini artırıyor. Bilgisayar, çevre birimleri ve yarı iletkenlerin ithalat fiyatları ağustosta yıllık yüzde 20 arttı. Bu da iPhone ve oyun konsolları gibi ürünlerin maliyetini ve genel enflasyon baskısını yükseltiyor.

Fakat temel sorun burada başlıyor. Hiper ölçekleyicilerin harcamaları ile nakit akışı arasındaki fark hızla açılıyor. Amazon, Meta, Microsoft ve Alphabet’in sermaye harcamalarının 2027’de ilk kez 1 trilyon doları aşması bekleniyor. Buna karşılık toplam “serbest nakit akışının”, yani mevcut işletmelerden elde edilen kârın, 100 milyar doların altına düşmesi bekleniyor. Bir yıl önce bu rakamlar sırasıyla 200 ve 300 milyar dolardı. Şimdi yapay zekâ harcamaları hızlanırken bunları finanse edecek nakit........

© Aydınlık