Bizde isim, hafızanın dile gelmiş hâli, köklerin sessiz imzası, ataların geleceğe bıraktığı bir emanettir. Bir isimde bazen bir peygamberin duası, bazen bir kabilenin göç yolu, bazen unutulmuş bir şehrin hatırası, bazen de yüzyıllarca taşınan bir aidiyet saklıdır. İsimler, coğrafyanın, inancın, dilin ve medeniyetin birbirine düğümlendiği görünmez bağlardır. Bir adı anlamak, yalnızca kelimenin kökenini araştırmak değil, o adı yaşatan insanların dünyasına girmektir. Bundan mütevellit, bizde isimler rastgele verilmez; her isim bir hafızanın taşıyıcısı, her kök bir geçmişin şahidi, her ad ise henüz tamamlanmamış bir tarihin sesidir.

Yemen’i bugünün yoksulluğuna, savaşına ve harap şehirlerine bakarak tanıdığını sananlar, tarihin en büyük yanılgılarından birine düşerler. Çünkü Yemen, tarihin kenarında kalmış bir ülke değil; insanlığın büyük medeniyet yollarının kavşaklarından biridir. Sebe Krallığı’nın ihtişamından Ma’rib Barajı’nın mühendislik dehasına, Güney Arabistan’ın kadim yazıtlarından tütsü ve baharat ticaretinin Kızıldeniz’i Akdeniz’e, Hint Okyanusu’nu Mezopotamya’ya bağlayan damarlarına kadar Yemen, hayatta kalmayı değil; suyu, toprağı, ticareti ve iktidarı örgütlemeyi başarmış bir medeniyetler ülkesidir. Kur’an’ın Sebe anlatısı bu coğrafyayı kutsal metinlerin hafızasına taşırken, İbrahim’den İsmail’e uzanan gelenekler ve Yemen’e bağlanan peygamber soyları bölgeyi dinî tahayyülün de merkezlerinden biri hâline getirmiştir.

Ama Yemen’in azameti, yalnızca peygamberlerle ilişkilendirilmesinden değil, yazılı ve arkeolojik izleri binlerce yıl geriye giden gerçek bir medeniyet kuruculuğundan gelir. Bugün dünyanın unuttuğu şey şudur: Bir zamanlar deniz yollarını, ticaretin ritmini, tarımın suyunu ve krallıkların zenginliğini şekillendiren bu topraklar, şimdi kendi tarihinin enkazı altında eziliyor. Yemen’i küçümsemek, Anadolu, Şam, Mısır, Sudan, Etiyopya, Irak, İran tarihini küçümsemektir; Yemen tarihini küçümsemek insanlığın ortak hafızasının en önemli bölümünü silmektir. Çünkü medeniyetin büyüklüğü, bugün kimin güçlü olduğuyla değil, insanlığın dününe kimin ne kattığıyla ölçülür.

ARAPLAR BURAYA NEDEN ‘MENDEP’ DEDİ?

Yemen’i yalnızca Arap........

© Aydınlık