Πρόσφατο άρθρο της Politico Europe επιχειρεί μια ουσιαστική αναπλαισίωση της κυρίαρχης συζήτησης για το πολιτικό μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αμφισβητώντας τη σχεδόν μονοθεματική εστίαση των τελευταίων ετών στην άνοδο της άκρας δεξιάς, του ευρωσκεπτικισμού και της αποσάθρωσης της ευρωπαϊκής συνοχής. Χωρίς να υποτιμά τη σημασία αυτών των φαινομένων, το άρθρο στρέφει την προσοχή σε μια λιγότερο θεσμοποιημένη αλλά εξαιρετικά ορατή και δυναμική πραγματικότητα: την ανάδυση μιας νέας, έντονα φιλοευρωπαϊκής ψηφιακής κουλτούρας, η οποία αναπτύσσεται κυρίως μεταξύ νέων Ευρωπαίων χρηστών κάτω των 35 ετών.

Η καινοτομία της προσέγγισης της Politico δεν έγκειται απλώς στο ότι καταγράφει την ύπαρξη αυτού του φαινομένου, αλλά στο ότι το αντιμετωπίζει ως πολιτικά και κοινωνικά σημαίνον, και όχι ως επιφανειακή διαδικτυακή μόδα. Οι χρήστες αυτοί, αξιοποιώντας πλατφόρμες όπως το X (πρώην Twitter), το TikTok και το Instagram, δεν περιορίζονται στην αναπαραγωγή θεσμικών μηνυμάτων ή στην άμυνα απέναντι στον ευρωσκεπτικισμό. Αντίθετα, προβάλλουν μια ριζικά διαφορετική, επιθετικά θετική αφήγηση για την Ευρώπη, η οποία υπερβαίνει τα όρια της σημερινής θεσμικής πραγματικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στο επίκεντρο αυτής της αφήγησης βρίσκεται μια εναλλακτική αναπαράσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης: όχι ως χαλαρής ένωσης 27 κρατών με συχνά αντικρουόμενα εθνικά συμφέροντα και περιορισμένη γεωπολιτική ισχύ, αλλά ως ενιαίας, υπερβατικής και στενά ενοποιημένης ομοσπονδίας, που συχνά αποκαλείται χωρίς περιστροφές «Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης». Η επιλογή αυτής της ονομασίας δεν είναι τυχαία· υποδηλώνει μια συνειδητή μετατόπιση από τη γλώσσα της διακυβερνητικής συνεργασίας προς τη γλώσσα της πολιτικής κυριαρχίας και της ομοσπονδιακής κρατικής συγκρότησης.

Οι εικόνες μιας δυναμικής, τεχνολογικά προηγμένης, στρατιωτικά και οικονομικά αυτάρκους Ευρώπης παράγουν μια εναλλακτική αφήγηση ισχύος της ΕΕ

Το ψηφιακό περιεχόμενο που συνοδεύει αυτή την οπτική –memes, σύντομα βίντεο, γραφικά, αλλά και AI-υποβοηθούμενες απεικονίσεις– δεν λειτουργεί απλώς ως μέσο διάχυσης ιδεών, αλλά ως εργαλείο συγκρότησης πολιτικού φαντασιακού. Οι εικόνες μιας δυναμικής, τεχνολογικά προηγμένης, στρατιωτικά και οικονομικά αυτάρκους Ευρώπης παράγουν μια εναλλακτική αφήγηση ισχύος, στην οποία η ΕΕ παρουσιάζεται ως αυτόνομος παγκόσμιος δρων, ικανός να ανταγωνιστεί ισότιμα τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα ή άλλες μεγάλες δυνάμεις. Πρόκειται για μια σαφή απόρριψη της εικόνας της Ευρώπης ως «γεωπολιτικού νάνου» ή παθητικού ρυθμιστικού χώρου.

Οι αφηγήσεις αυτές συχνά συνοδεύονται από ευρηματικά, ακόμη και υπερβολικά σενάρια: φουτουριστικές απεικονίσεις ενός ενιαίου ευρωπαϊκού στρατού, χάρτες που υποδηλώνουν εδαφική ή πολιτική ενοποίηση, καθώς και συγκριτικά οπτικά σχήματα που αντιπαραθέτουν τα πλεονεκτήματα της ευρωπαϊκής ζωής –ισχυρό κοινωνικό κράτος, πολιτισμική πολυμορφία, θεσμικές εγγυήσεις, ισορροπία εργασίας-ζωής– με τα μειονεκτήματα άλλων μοντέλων διακυβέρνησης και κοινωνικής οργάνωσης. Ιδιαίτερα συχνή είναι η αντιπαραβολή με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ιδίως υπό πολιτικές ηγεσίες όπως εκείνη του Ντόναλντ Τραμπ στο παρελθόν, οι οποίες προβάλλονται ως παράδειγμα πολιτικής αστάθειας, κοινωνικής πόλωσης ή θεσμικής απορρύθμισης.

Παρά την αισθητική υπερβολή και τον έντονα συμβολικό χαρακτήρα αυτού του περιεχομένου, η Politico Europe επιμένει σε ένα κρίσιμο σημείο: στο επίκεντρο αυτού του ψηφιακού φαινομένου δεν βρίσκονται απρόσωποι αλγόριθμοι ή ανώνυμες μηχανές παραγωγής εικόνων, αλλά πραγματικοί άνθρωποι. Πρόκειται για χρήστες με διαφορετικές πολιτικές, κοινωνικές και εθνικές αφετηρίες, οι οποίοι δεν λειτουργούν ως φορείς συγκεκριμένων κομματικών γραμμών ούτε ως προπαγανδιστικοί μηχανισμοί υπαρχόντων πολιτικών σχηματισμών. Αντιθέτως, συμμετέχουν σε αυτή τη........

© Athens Voice