Askerî Enerji Tüketiminde Bulunacak Çözümler Savaşların Kaderini Belirleyecek

Pentagon, dünyadaki en büyük kurumsal enerji tüketicilerinden biridir. Son yıllarda ABD ordusunun operasyonel faaliyetleri için yılda 70 milyon varilin üzerinde yakıt tükettiği, yakıt alımlarının ise milyarlarca doları bulduğu görülüyor. (Foto: Pentagon/ Encyclopædia Britannica)

Enerji tartışmalarında alışkanlıklarımız belli. Petrolü konuşuruz, doğal gazı tartışırız, yenilenebilir enerji, nükleer güç, hidrojen, kritik mineraller, bataryalar, elektrikli araçlar, karbon piyasaları, veri merkezleri ve iklim politikaları üzerine sayısız rapor hazırlarız. Ancak modern devletin en büyük, en karmaşık ve en stratejik enerji tüketicilerinden biri çoğu zaman bu tartışmaların dışında kalır: silahlı kuvvetler. Enerji olmadan hiçbir ordu hareket edemez. Uçaklar havalanamaz, tanklar ilerleyemez, savaş gemileri görev yapamaz, radar sistemleri çalışamaz, veri merkezleri işlem yapamaz, uydu ağları iletişim kuramaz. Enerji kesildiğinde yalnızca ışıklar sönmez; bir ordunun görme, duyma, vurma, korunma ve hareket etme kabiliyeti de ciddi şekilde zayıflar.

Bu nedenle enerji, savunma politikalarının arka planındaki teknik bir konu değildir. Enerji, savaşma kapasitesinin, caydırıcılığın, operasyonel dayanıklılığın ve stratejik bağımsızlığın temelidir. Geleceğin savaşları yalnızca mühimmat depolarında değil, enerji altyapılarında, veri merkezlerinde, elektrik şebekelerinde, batarya teknolojilerinde ve kritik mineral tedarik zincirlerinde de kazanılacak ya da kaybedilecektir.

Bir Ordunun Gerçek Yakıtı Nedir?

Modern ordular hâlâ büyük ölçüde sıvı yakıtlara bağımlıdır. Hava kuvvetleri için jet yakıtı vazgeçilmezdir. Deniz kuvvetleri büyük miktarlarda yakıt tüketir. Kara kuvvetleri ise tanklardan lojistik kamyonlara, jeneratörlerden ileri üs bölgelerine kadar uzanan devasa bir enerji ayak izine sahiptir.

ABD Savunma Bakanlığı bu konuda dünyanın en çarpıcı örneğidir. Pentagon, dünyadaki en büyük kurumsal enerji tüketicilerinden biridir. Son yıllarda ABD ordusunun operasyonel faaliyetleri için yılda 70 milyon varilin üzerinde yakıt tükettiği, yakıt alımlarının ise milyarlarca doları bulduğu görülüyor. Bu gerçek bize önemli bir şeyi hatırlatıyor: Savunma bütçesi sadece uçak, tank, gemi ve füze bütçesi değildir; aynı zamanda devasa bir enerji bütçesidir.

Ancak savaşta enerji maliyetinin asıl boyutu pompada ödenen fiyat değildir. Yakıtın bir savaş bölgesine ulaştırılması için konvoylar, tankerler, depolar, limanlar, güvenlik unsurları ve ilave lojistik altyapı gerekir. Dolayısıyla savaşta yakıt sadece tüketilen değil, korunması gereken stratejik bir varlıktır. Bir varil yakıt cepheye ulaştığında artık enerji ürünü olmaktan çıkar, askeri harekâtın can damarına dönüşür.

NATO’nun Enerji Gerçeği

NATO’nun toplam askeri enerji tüketimine ilişkin açık, düzenli ve tüm müttefikleri kapsayan tek bir resmî rakam bulunmuyor. Bunun nedeni basittir: Enerji tüketimi ülkelerin kendi savunma bakanlıkları tarafından farklı yöntemlerle ölçülüyor; operasyonel yakıt, üs elektriği, ısıtma, donanma yakıtı, hava kuvvetleri yakıtı ve sivil destek altyapıları çoğu zaman ayrı sınıflandırılıyor.

Yine de mevcut veriler bize ölçeğin büyüklüğünü gösteriyor. Avrupa Savunma Ajansı’nın 22 Avrupa ülkesinin silahlı kuvvetleri için derlediği 2017 verilerine göre, bu ülkelerin askeri enerji tüketimi yaklaşık 40 bin gigavatsaat seviyesindeydi. Bu, küçük bir Avrupa ülkesinin yıllık enerji tüketimine yakın bir büyüklüktür. Aynı veriler, tüketimin yaklaşık yarısından fazlasının ulaştırma ve hareket kabiliyetiyle, önemli bir bölümünün de ısıtma ve elektrikle bağlantılı olduğunu gösteriyor.

Bu tabloya ABD ordusunun yakıt tüketimi eklendiğinde NATO’nun toplam askeri enerji ayak izinin çok daha büyük olduğu açıktır. ABD tek başına birçok müttefikin toplamından daha yüksek operasyonel enerji tüketimine sahiptir. Bu yüzden NATO’nun toplam askeri enerji tüketimi için “küçük bir ülke ölçeğinde” demek dahi yetersiz kalabilir; özellikle kriz veya savaş döneminde bu tüketim hızla orta ölçekli bir ülkenin enerji talebine yaklaşabilir.

Yakıt Biterse Harekât Biter

NATO içinde son dönemde en çok tartışılan konulardan biri de yakıt lojistiğidir. Soğuk Savaş döneminde inşa edilen NATO boru hattı sistemi Batı Avrupa’daki hava üslerini ve askeri hareketliliği desteklemek için tasarlanmıştı. Bugün ise tehdidin ağırlık merkezi doğuya kaymış durumda. Polonya, Baltık ülkeleri, Finlandiya ve Romanya gibi doğu kanadı ülkeleri açısından yakıtın hızlı ve güvenli taşınması artık NATO’nun caydırıcılığının ayrılmaz parçası haline geldi.

NATO askeri planlamasında yakıt ve mühimmat en kritik iki ikmal kalemi olarak görülüyor. Bir operasyon mühimmatsız sürdürülemez; fakat yakıtsız da başlayamaz. Hava kuvvetlerinin büyük bir çatışma sırasında toplam askeri yakıt tüketiminde çok yüksek paya sahip olabileceği, savaş uçakları ve hava nakliye unsurlarının yakıt talebinin cephe gerisi lojistiği zorlayabileceği sıkça vurgulanıyor.

Bu nedenle NATO’nun önümüzdeki yıllarda yalnızca savunma harcamalarını artırması yetmeyecek. Yakıt depolama kapasitesini, boru hattı altyapısını, askeri mikro şebekeleri, elektrikli üs sistemlerini, kritik mineral tedarikini ve enerji verimliliği standartlarını da güçlendirmesi gerekecek. İttifakın caydırıcılığı yalnızca sahip olduğu silahların sayısıyla değil, bu silahları çalıştıracak enerjiyi ne kadar güvenli sağlayabildiğiyle ölçülecek.

Amerika Birleşik Devletleri bu alanda en fazla veri üreten ve en kapsamlı strateji geliştiren ülkedir. Pentagon’un operasyonel enerji stratejisinde enerji, doğrudan savaş kabiliyetinin ve “contested logistics” yani tartışmalı/tehdit altındaki lojistiğin merkezine yerleştiriliyor. ABD açısından sorun yalnızca yakıt maliyeti değildir; asıl mesele yakıtın Çin veya Rusya gibi büyük güçlerle yaşanabilecek bir çatışmada cepheye güvenli ulaştırılıp ulaştırılamayacağıdır.

ABD ordusu, uzun süredir enerji verimliliğini operasyonel avantaj olarak görüyor. Daha az yakıt tüketen uçaklar, daha verimli gemiler, hibrit kara araçları, taşınabilir enerji sistemleri, ileri üslerde güneş ve batarya destekli mikro şebekeler bu yaklaşımın parçasıdır.........

© yetkinreport.com