Bir toplumun kaderini belirleyen şey yalnızca kurduğu devletler, kazandığı savaşlar ya da yaptığı anayasal düzenlemeler değildir. Asıl belirleyici olan, bu toplumun hangi değerler etrafında bir arada durabildiği, zor zamanlarda hangi ortak akla ve hangi ahlâkî zemine yaslandığıdır. Anadolu coğrafyası, yüzyıllar boyunca bu sorunun canlı bir laboratuvarı olmuştur. İşte bu laboratuvarda, ayrıştırmadan birleştiren, hükmetmeden yol gösteren, korkutmadan ikna eden bir bilge vardır: Hacı Bektaş-ı Veli.

Bugün Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde yaşayan 86 milyon insanın birlik harcında, görünmez ama vazgeçilmez bir çimento varsa, bu çimento Hacı Bektaş-ı Veli'nin insan merkezli irfanıdır. Çünkü o, ne yalnızca bir din büyüğü ne de sadece bir tarikat piridir. O, Anadolu'nun vicdanıdır. Osmanlı'yı kuran ruhun mayasında, Cumhuriyet'i kuran aklın derinlerinde onun izi vardır.

Anadolu'nun Genelkurmayı: Kılıçsız bir fetih

Tarihte fetih denildiğinde akla genellikle ordular, kılıçlar, sancaklar gelir. Oysa Anadolu'nun asıl fethi, kılıçla değil irfanla yapılmıştır. Selçuklu'nun çözülme döneminde, Moğol istilalarının yarattığı büyük travma içinde, halkın devlete ve geleceğe olan güveni sarsılmışken, Anadolu'da bir irfan seferberliği başlatılmıştır. Bu seferberliğin baş mimarlarından biri Hacı Bektaş-ı Veli'dir.

Hacı Bektaş-ı Veli, Anadolu'ya gelen Türkmen topluluklarını yalnızca barındırmamış, onları ahlâkî bir disiplin etrafında örgütlemiştir. Ahi Evran'la birlikte üretimi, Hacı Bayram-ı Veli ile birlikte toplumsal dayanışmayı, Yunus Emre ile birlikte dili ve gönlü inşa eden bu irfan zinciri, devletsiz kalmış bir toplumu dağılmaktan kurtarmıştır.

Bu nedenle Hacı Bektaş-ı Veli, klasik anlamda bir komutan olmamasına rağmen, Merhum Prof. Dr. Haydar Baş'ın dediği gibi Anadolu'nun genelkurmay başkanıdır. Çünkü o,........

© Yeni Mesaj