Kış aylarının yaklaşmasıyla birlikte milyonlarca hanenin en önemli gündemlerinden biri yine doğalgaz faturası olacak. Ancak bu yıl vatandaşın karşısına yalnızca “ne kadar zam geldi?” sorusu çıkmayacak. Asıl önemli soru, ne kadar doğalgaz tüketildiğinde daha pahalı tarifeye geçileceği olacak.

Doğalgazda konutlar için kademeli fiyat uygulaması 4 Nisan 2026 itibarıyla başladı. Yeni sistemde her il için, her ay ayrı bir tüketim limiti belirleniyor. Bu limitin altında kalan tüketim Kademe-1 fiyatından, limitin aşılması halinde ise o ay tüketilen doğalgazın tamamı Kademe-2 fiyatından hesaplanıyor.

İşte vatandaş açısından tartışmanın en önemli noktası da burada.

Çünkü eski sistemde “biraz daha fazla kullandım, sadece fazla kullandığım bölüm pahalı olur” şeklinde düşünülebilirken, yeni sistemde durum farklı. BOTAŞ'ın uygulama esaslarına göre, ilgili ayın tüketimi belirlenen sınırı aşarsa sadece sınırı aşan miktar değil, o ayki toplam tüketimin tamamı Kademe-2 fiyatıyla ücretlendiriliyor.

Bu nedenle özellikle soğuk kış aylarında tüketimi yükselen hanelerin faturaları açısından dikkat edilmesi gereken yeni bir dönem başlamış bulunuyor.

KADEMELİ TARİFE NE DEMEK?

Kademeli tarife en basit anlatımıyla, “az tüketene daha düşük, fazla tüketene daha yüksek fiyat” uygulanması anlamına geliyor.

Ancak doğalgazdaki sistem elektrik faturalarındaki kademeli uygulamadan bazı yönleriyle farklı.

BOTAŞ'ın belirlediği sisteme göre her il için aylık ortalama doğalgaz tüketimi hesaplanıyor. Bu hesaplamada EPDK'nın son beş yıllık tüketim verileri esas alınıyor. Daha sonra bu ortalama tüketimin yüzde 75 fazlası, o il ve ay için tüketim limiti olarak belirleniyor.

Yani Ankara ile İzmir'in, Kars ile Antalya'nın aynı tüketim sınırına tabi olması söz konusu değil.

Bu önemli bir ayrıntı.

Çünkü Türkiye'nin iklim şartları bölgeden bölgeye büyük farklılık gösteriyor. Doğu Anadolu'da kış aylarında çok daha uzun süre ısınma ihtiyacı doğarken, Ege ve Akdeniz'de aynı süre boyunca kombi çalıştırılmasına gerek kalmayabiliyor.

Bu nedenle sistemin il bazında oluşturulması, en azından iklim farklılıklarının hesaba katılması açısından önemli.

Fakat burada başka bir sorun ortaya çıkıyor:

Bir evin gerçekten ne kadar ısınmaya ihtiyacı olduğu ile o ildeki ortalama tüketim aynı şey değil.

Evin büyüklüğü, yalıtımı, cephe durumu, bulunduğu kat, pencere kalitesi, kombinin verimliliği, evde yaşayan kişi sayısı ve vatandaşın ısınma tercihi faturayı doğrudan etkiliyor.

Dolayısıyla aynı binada yaşayan iki ailenin tüketimi bile birbirinden ciddi biçimde farklı olabiliyor.

EN ÖNEMLİ NOKTA: SINIR AŞILIRSA NE OLACAK?

Vatandaşın özellikle bilmesi gereken konu burada.

BOTAŞ'ın uygulama esaslarına göre her ay için bir tüketim limiti var. Tüketim bu sınırın altında kalırsa Kademe-1 fiyatı uygulanıyor.

Ancak tüketim ilgili ayın limitini aşarsa, o ay kullanılan gazın tamamı Kademe-2 fiyatından hesaplanıyor.

Diyelim ki bir ilde belirli bir ay için haneye tanınan tüketim sınırı 300 metreküp olsun.

Hane 295 metreküp tüketirse Kademe-1'de kalıyor.

Fakat 301 metreküp tüketirse yalnızca 1 metreküp fazla tükettiği için 1 metreküplük bölümün pahalı tarifeden hesaplanması söz konusu değil. O ayın toplam tüketimi Kademe-2 fiyatından hesaplanıyor.

İşte bu nedenle vatandaşın “limiti biraz geçersem fazla kullandığım birkaç metreküp pahalı olur” diye düşünmemesi gerekiyor.

Yeni sistemin en kritik özelliği bu.

KADEMELER ARASINDAKİ FARK NE KADAR?

BOTAŞ'ın 4 Nisan 2026'dan itibaren açıkladığı konut doğal gaz toptan satış tarifesinde Kademe-1 fiyatı 10,625 TL/Sm³, Kademe-2 fiyatı ise 18 TL/Sm³ olarak belirlendi. Bu fiyatlar KDV ve ÖTV hariç toptan satış fiyatlarıdır.

Basit bir hesapla Kademe-2 fiyatı, Kademe-1'e göre yaklaşık yüzde 69,4 daha yüksek.

Bu oran doğrudan “vatandaşın faturası yüzde 69,4 artacak” anlamına gelmiyor. Çünkü nihai fatura yalnızca BOTAŞ'ın toptan gaz fiyatından oluşmuyor; dağıtım, vergiler ve........

© Yeni Ankara