Azerbaycan’ın yeni siyasi tarihini; toplumsal hafızası, sosyolojik yapısı, millî kimliği ve dinî-kültürel kodlarıyla birlikte okuduğumuzda, yaşananları çok daha net anlamlandırmamız mümkündür.

Karabağ’ın işgali, Azerbaycan’ın millî kimliğinde ve kültürel dokusunda derin, acı izler bıraktı. Hiç kimse bu işgalle barışmadı.

Azerbaycan’ın geleneksel bayramlarında, kutlamalarında ve törenlerinde, küçükten büyüğe herkesin dileği aynıydı. Resmî veya gayriresmî bütün konuşmalar, bir sonraki bayramı Şuşa’da kutlama temennisiyle sona ererdi. Karabağ’ın işgali, insanların zihinlerinde derin bir onur kırılmasına yol açmıştı. Kafkasya’nın kendine has toplumsal ve tarihî gerçekliği içerisinde, işgal altındaki topraklar geri alınmadan kimsenin gözünün içine dik bakamama duygusu da bu kırılmanın önemli bir parçasıydı...

Okullardaki küçücük öğrencilerden onlara eğitim veren öğretmenlere; sanatçılardan yazarlara, bestecilerden sporculara kadar toplumun her kesiminden insan için bu mesele, ağırlığı altında ezildikleri, derinden hissettikleri ve acısını taşıdıkları bir gerçeklikti...

İşte bu nedenle Karabağ uğruna verilen vatan mücadelesi, toplumun derin desteğini, yukarıda anlattığım sosyolojik gerçeklikler eşliğinde kazandı.

Elbette siyaseti, konjonktürel gelişmeleri, tarihî fırsatları ve dünyanın yeniden şekillenme sürecine girmesi gibi temel başlıkları da göz ardı edemeyiz.

Azerbaycan, Karabağ’ı işgalden kurtarma sürecine, işgalin devam ettiği yıllar boyunca hazırlandı. Zor zamanlar yaşadı. İşgal süreci ve sonrasında ekonomik açıdan ağır şartlar hüküm sürdü. Fakat istikametini hiçbir zaman değiştirmedi...

Bu, şerefli bir hikâye...

Bu hikâye, birkaç cümleye sığdırılamayacak kadar derin, ağır ve bir o kadar da şerefli bir hikâye olarak karşımızda duruyor.

Azerbaycan halkı, bütün katmanlarıyla, kültürel kodları ve toplumsal refleksleriyle bu özgürlük savaşını arzuladı. Bunun için toplumsal hafıza daima diri tutuldu. Siyasetçilerin ve farklı siyasi partilerin ortaya çıkış nedenleri arasında da bu mesele, temel başlıklardan biri olarak yer aldı.

Azerbaycan’da hiçbir sanatçı bulamazsınız ki sanat hikâyesinde Karabağ motiflerini eserlerine yansıtmasın. Bunlar, toplumsal hafızanın ayakta kalmasını sağlayan son derece önemli unsurlardı...

Bunları yazarken, söz konusu millî duruşa karşı çıkanların hiç olmadığı zannedilmesin. Her toplumda olduğu kadar orada da "mankurt" sürüleri vardı. Hiç bitmezler. Düşman var olduğu sürece, onun içimizden........

© Türkiye