Bir Devlet Başkanının Kaçırılmasının Uluslararası Hukuk Açısından Değerlendirilmesi

Sefa Yürükel

ABD’nin Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro ve Eşine Yönelik Eylemi Üzerine

ULUSLARARASI HUKUK MU, KURALSIZ GÜÇ DÜZENİ Mİ?

Uluslararası hukuk, tarihsel olarak devletlerin sınırsız güç kullanımını dizginlemek amacıyla ortaya çıkmıştır. II. Dünya Savaşı’nın yıkımı, “güçlü olanın haklı sayıldığı” bir dünya düzeninin insanlık için ne denli yıkıcı olduğunu açıkça göstermiştir. Bu nedenle Birleşmiş Milletler sistemi, hukuku gücün üstüne yerleştirme iddiasıyla kurulmuştur.

Bir devletin, başka bir devletin görevdeki devlet başkanını ve eşini zorla ülke dışına çıkarması, bu tarihsel uzlaşının açık inkârıdır. Bu tür bir fiil, yalnızca tekil bir ihlal değil, uluslararası hukukun varlık nedenine yönelmiş doğrudan bir saldırıdır.

Bu olay, hukukun sınırlarının test edilmesi değil, hukukun bilinçli biçimde yok sayılmasıdır. Çünkü hedef alınan şey bir kişi değil; devletin siyasal iradesi, halkın egemenliği ve uluslararası düzenin kurucu normlarıdır.

Bu nedenle mesele bir dış politika tercihi, güvenlik operasyonu ya da diplomatik anlaşmazlık olarak ele alınamaz. Mesele, hukukun yerini zorbalığın alıp almadığı sorusudur.

DEVLET EGEMENLİĞİNİN İLGA EDİLMESİ

Devlet egemenliği, modern uluslararası hukukun temel taşıdır. Egemenlik, bir devletin yalnızca toprakları üzerinde değil, siyasal karar alma süreçleri üzerinde de münhasır yetkiye sahip olması anlamına gelir. Bu yetkinin somutlaştığı en yüksek makam ise görevdeki devlet başkanıdır.

Bir devlet başkanının zorla kaçırılması, egemenliğin sınırlandırılması değil; ortadan kaldırılmasıdır. Bu fiil, devletin kendi kaderini tayin etme yeteneğini fiilen yok eder.

BM Şartı’nın 2/1 maddesi, egemen eşitliği mutlak bir ilke olarak tanımlar. Bu ilke, güç dengelerine göre askıya alınamaz, pazarlık konusu yapılamaz ve “istisnai durumlar” gerekçesiyle ihlal edilemez.

Egemenliğe yönelik bu tür bir saldırının tolere edilmesi, uluslararası hukuku normatif bir sistem olmaktan çıkarır ve onu güçlü devletlerin keyfi tasarruflarına bağlı bir araç haline getirir.

Dolayısıyla burada ihlal edilen yalnızca Venezuela’nın egemenliği değil; tüm devletlerin eşit egemenliği ilkesidir.

GÜÇ KULLANMA YASAĞININ AÇIK VE AĞIR İHLALİ

BM Şartı’nın 2/4 maddesi, uluslararası ilişkilerde güç kullanımını kesin biçimde yasaklar. Bu yasak, yalnızca askeri saldırıları değil; bir devletin siyasal yapısını zor yoluyla hedef alan tüm fiilleri kapsar.

Bir devlet başkanının zorla alıkonulması veya ülke dışına çıkarılması, doğası gereği fiziksel güç içerir. Bu güç,........

© Turkish Forum