Diğer

12 Ocak 2026

Özgür Özel ve Ekrem İmamoğlu

ABD’nin uluslararası arenadaki yetkilerinin sınırını ‘kendi ahlakı ve kendi aklı’ ile tarif eden ‘uluslararası hukuka ihtiyacı olmadığını söyleyen’ bir büyük problem ile karşı karşıya dünya. Trump’ın dünyasında güçlünün her istediğini aldığı bir düzenden bahsediliyor. Bu düzenin hayırlı bir yere varmayacağı ise kesin. Ahlaktan bahseden ABD Başkanı İsrail’in aralarında bebeklerin-çocukların da olduğu 65 bin kişiyi öldürdüğü Gazze’yi seyretmekle-desteklemekle kalmadı aynı zamanda bu acı ve yıkımın üstüne bölgede tatil köyü yapmayı hayal etti, bunun planlarını sosyal medyadan paylaştı.

Tarihi 200 yıla dayanan Monroe doktrini’nden bahsediliyor ABD’nin Ulusal Güvenlik Strateji Belgesi’nde. Ana hattı Latin Amerika’yı aslında batı yarımküreyi kontrol altında tutmayı çerçeveleyen bir anlatı bu. Zaten Trump, Venezuela operasyonunu anlatırken de 1823 Monroe Doktrini'ni ve onun ABD'nin batı yarımküredeki üstünlüğü taahhütlerine referans veriyor.

ABD yönetimleri tarih boyunca Latin Amerika ülkeleriyle değişik şekillerde ilişki kurdular. Adını demokrasi verdikleri aslında yine kendi çıkarlarını gözettikleri darbe dahil pek çok müdahalede bulundular. 3 Ocak 1990’da Panama Devlet Başkanı Manuel Noriega yine Venezueleya benzer şekilde ülkesinden ABD’ye götürüldü, hapsedildi. Uyuşturucu kaçakçılığı ile suçlandı ama aynı zamanda Panama kanalı konusunda ABD’nin Küba’ya karşı planlarında da istediğini yapmıyordu.

Son Venezuela operasyonu Çin’e karşı bir gövde gösterisi aynı zamanda. Çin; Venezulea’dan Brezilya’ya elbette Küba’ya madenlerden petrole pek çok alanda yakın ilişkiler başlatmıştı. Trump kendi bölgesi olarak tariflediği bölgede Çin’i istemediğini, Çin ya da Rusya ile yakın ilişkiler gösteren ülkelere kimi yaptırımlar-operasyonlar yapacağını da göstermiş oldu.

Dünya üzerinde kurallar da kurullar da birliktelikler de sallantıda. 7 Ocak itibariyle ABD, 66 uluslararası örgütten çekildi. Bu örgütlerin yarısı BM içinden. İklimden göçe kritik alanlarda çalışan örgütler, bunlara bağlı kurumlar.

Trump Danimarka’ya bağlı Grönland’ı açıkça talep ediyor. Her iki ülke de NATO üyesi. NATO’nun beşinci maddesi savunma ittifakına üye bir ülkeye yapılan saldırının tüm üye ülkelere yapılmış sayılacağı, kolektif yanıt verileceği belirtiliyor. Her ne kadar başkan olduktan sonra Trump, ancak savunma harcamaları konusunda NATO'ya taahhütlerini yerine getiren ülkelerin savunmasına destek olacaklarını söylemiş, bu taahhütleri........

© T24