Kızıl Îcâz Dersleri-8
“MUHAMMED”: HEM İSİM, HEM MÜSEMMÂ
Süllem’in ilgili beyti şöyledir:
مُحَمَّدٌ سَيِّدُ كُلِّ مُقْتَفَى
الْعَرَبِيُّ الْهَاشِمِيُّ الْمُصْطَفَى
Yaklaşık mânası: “Muhammed (asm), kendisine uyulanların hepsinin seyyididir; Arabî, Hâşimî ve Mustafa’dır.”
Üstad Bediüzzaman bu kısa beyitte beş ayrı noktaya haşiye koyar:
“Muhammed”, “seyyid-i külli muktefâ”, “Arabî”, “Hâşimî” ve “Mustafâ”. Bu da bize beytin yalnız tercüme edilip geçilecek bir medih cümlesi olmadığını; her kelimesinin ayrı bir mâna tabakası taşıdığını gösterir.
İlk olarak “Muhammed” isminde durulur. Üstad’ın kısa fakat yoğun ifadesi şöyledir: “Hem isim olarak hem müsemmâ olarak. İkincisi birincinin sebebidir; fakat birinci vasıtasıyla.”
Muhammed kelimesi ح م د — hamd kökünden gelir ve “çokça hamdedilen, tekrar tekrar övülen” mânasını taşır. Burada yalnız sözlük mânası değil, isim ile müsemmâ arasındaki münasebet nazara verilir. Resûl-i Ekrem (asm) zâtında hamde lâyık yüksek vasıflarla yaratılmış; “Muhammed” ismi de müsemmasının hakikatine uygun düşmüştür. Böylece önce hamde lâyık hakikat, sonra ona uygun isim ve nihayet tarih boyunca gerçekleşen hamd ve sena arasında latif bir münasebet ortaya çıkar.
Bu nokta, önceki derslerimizde üzerinde durduğumuz “hamd” bahsine de yeni bir pencere açar. Mukaddime Allah’a hamd ile başlamış, ardından iman ve İslâm nimeti zikredilmiş,........
