Osmanlı İmparatorluğu’nun 1760’lı yıllarda başlayan birinci sanayi devrimindeki gelişmeleri kendi yapısına adapte edemediği ve bu yüzden batıdaki teknolojik gelişmelerin gerisinde kaldığı bilinmektedir. Gelişmelerin gerisinde kalınmasına bağlı olarak dünyanın en önemli devletlerinden birisi olan imparatorluktaki sanayi sektörünün genel durumunu şu şekilde özetlemek mümkündür.

Osmanlı sanayi büyük ölçüde tüketim malları üretiminde yoğunlaşmıştır. Ara ve yatırım malları üreten sanayi dalları yoktur. Gıda ve tekstil sanayi dalları, toplam işyerlerinin U,4’ünü kapsıyordu. Bu iki sanayi dalının sanayi sektörü toplam üretim değerindeki payı, �,3 idi.

Osmanlı sanayi tarıma dayanıyordu. Mevcut sanayi kuruluşları da iç tüketimi karşılamaya yönelikti. Zaten ihracat yapmaları beklenemezdi. 1838 ticaret antlaşmasından sonra giderek iç tüketimi karşılamadan da uzaklaşmışlardı. Örneğin, ipekli dokuma sanayi iç tüketimin %4,5, pamuklu dokuma sanayide iç tüketimin %9,5’ini ancak karşılayabiliyordu. Oysa, bu sanayi dalları 19. yüzyılın ilk yarısında iç tüketimin tamamını karşılıyor ve ihracat yapılıyordu.

Sanayi üretimi iç tüketimi karşılayamıyor, yoğun bir ithalat........

© Pusula Gazetesi