Yeni Çağ İnançları, Mistik Yönelimler ve Teolojik Perspektif
Yeni Çağ İnançları, Mistik Yönelimler ve Teolojik Perspektif
Yeni Çağ İnançları, Mistik Yönelimler ve Teolojik Perspektif
Geleneksel kurumların dağılmasıyla birlikte dinî akılcılık ve kurumsallık tarafından denetlenen mistik ve batınî enerji kontrolsüz kalmıştır. İnsanların gayba ve metafiziğe olan arzusunu istismar eden son batınî-gnostik dalga, insana ve hayata kastetmiş transhümanist projenin değirmenine su taşımaktadır. Teolojinin işi, kendini kaçınılmaz gerçeklik olarak dayatan ve maneviyatını oluşturma yolunda ilerleyen transhümanizme eklemlenmek olamaz, olmamalıdır.
15-16 Ekim tarihlerinde Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesinin ev sahipliğinde gerçekleşen “29. Kelam Ana Bilim Dalları Koordinasyon Toplantısı ve Kelamî Açıdan Yeni Çağ İnanışları Sempozyumu” bağlamında yeni çağ inançları ve popüler mistisizm iddiaları İslam kelamı açısından tartışıldı. Popüler edebiyat ve sosyal medyada çokça yer alan akımlar tarihsel gelişimleri, söylemleri, etkileri açısından incelendi. Medya, sosyal medya incelemeleri ve yapılan saha çalışmalarında elde edilen veriler, yeni çağ inançlarının yaygın olmasa da düşünüldüğünden daha derin bir etki alanına sahip olduğunu göstermektedir.
Sempozyumda sunulan bildiri ve tartışmalarda Stoacı etkileşimler, spiritüalizm, Osho, esma terapisi, Yeezus, Kozmik bilinç kavramı, dindar kadınların spiritüel arayışları, Üniteryan Üniversalizm, antroposofi, Sri Nisargadatta Maharaj, spiritüel uygulamalar, Ho’oponopono konuları ele alındı. Türkiye’de söz konusu akımların etkileri sanıldığından daha fazladır. Bu nedenle konunun sadece kelam ya da ilahiyat açısından değil sosyal psikoloji, kültür ve güvenlik açılarından da çok yönlü olarak irdelenmesi zorunludur.
İslam inanç ilkelerinin teolojik temellendirmesi ve savunusu görevini üstlenmiş olan kelam ilmi ve bu alanda çalışan akademisyenlerin, dinî inanç ve düşünce hayatımızı ilgilendiren bu olguyu bilimsel bir zeminde tartışmaları oldukça yerinde olmuştur. Öte yandan Diyanet İşleri Başkanlığı’ndan katılımcıların New Age akımlarıyla ilgili kendilerine ulaşan sorular ve verilen cevaplar hakkında yaptıkları sunumlar da konunun Diyanet’in gündeminde olduğunu ortaya koymaktadır.
Modern çağın başında materyalist ve pozitivist bakış açısı bilim, sanat, siyaset ve kültüre değin hayatın tüm alanlarını etkisi altına aldı ve kendine özgü bir habitus yarattı. Hümanizm vaadi bu etkinin derinleşmesine ve yaygınlaşmasına yardımcı oldu. Tanrı’nın ölümünün ilan edildiği ve “her şey insan içindir” söyleminin yeni bir tanrısallık örüntüsüyle sunulduğu bu “modern durum”un yanıltıcı olduğu ve sahte bir vaatten başka bir şey ifade etmediği gerçeğini art arda patlak veren ve devasa yıkımlara yol açan iki büyük dünya savaşını açıkça ortaya koydu. Hümanizm, sömürge ülkelerindeki insanlar bir yana, bizzat Aydınlanma’nın tapusunu elinde tutan “modern insan” için bile iflas etmiş bir proje haline geldi. Aydınlanmanın merkezinde yaşanan trajedi, modernizmi büyük bir hayal kırıklığına dönüştürdü.
Postmodernizm ise modernitenin işlediği suçlara karşı bir kefaret ve bir tür “günah çıkarma” edasıyla sunuldu. Avrupa merkezci modern dünya tasavvurunu eleştiren postmodernist düşünürler, kültürel çeşitliliği, kadim mitleri, kurumsal dinlerin dışındaki heretik inançları büyük bir sevinçle kutsadılar. Modernistlerin tekçi ve ben merkeci bakış açılarının dünyayı yıkıma götürdüğünü ileri süren postmodernist söylem, kültürler ve inançlar arasındaki karşılaştırmayı reddetti ve dünyadaki her inancın değerli olduğunu savundu. Bu arada modernizmi olduğu kadar büyük dünya dinlerini de yakından ilgilendiren bir söylem devreye sokuldu. Buna göre tek ve değişmez bir hakikat yoktur, eşit derecede geçerli “hakikat iddiaları” vardır. “Her şey gider” (every thing goes) mottosu, sadece entelektüel düşünceyi değil gündelik hayatı da etkileyen sahte bir entelektüalizm dalgası üretti.
Tanrı’nın ölümünden sonra hakikatin de buharlaşıp kaybolduğu ya da zaten hiç var olmadığı (post-truth) ve nihayet insanın da ölümünün konuşulduğu insan-sonrası (post-human) çağ söylemiyle karşı karşıyayız. “Her şey gider” sözü transhümanist bağlamda kendi anlamını yeniden inşa etti. Sermayeyi ve gücü elinde tutanların önünde duran ve onları sınırlandıracak herhangi bir hukuksal ya da ahlakî ilkenin bulunmadığı güvensiz bir dünya dayatıldı. Gazze halkına uygulanan soykırım, transhümanist mekanizmanın nasıl çalıştığını gözler önüne sermektedir. İnsan haklarının açıkça ihlal edildiği ve Siyonist işgalcinin küresel sermaye tarafından desteklendiği, seküler güvencelerin bile tasfiye edildiği hukuk ve ahlak dışı dünyayı gözler önüne serdi.
Harari’nin okuyucusunu ikna etmeye çalıştığı şey de tam olarak buydu. İnsan dokunulmaz, kutsal, değerli, saygın bir varlık değil evrimsel süreçte işi yaver gitmiş bir memelidir, fazlası değil (Homo Sapiens). Devamında (Homo Deus) ise biyolojik evrimin tamamlandığını bundan sonra........
