menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

ANADOLU’YU ANLAMAK

283 0
13.09.2026

Derler ya, “ol mahiler ki, derya içredirler de deryayı bilmezler.” Biz de Anadolu’da yaşıyoruz da, bu coğrafyayı, bu toprağın tarihini doğru düzgün bilmiyoruz. İşin daha kötü yanı, bilmediğimizi de bilmiyoruz. Anadolu’da hayat ne Osmanlı ile başladı ne de Mustafa Kemal’le. Biz buraya 1071’de gelmedik. Fatih, 1453’te İstanbul’u Bizans işgalinden kurtardı ve Bizans halkı da Fatih’i “Bizans İmparatoru” ilan etti. Çanakkale de bize anlatıldığı gibi değil.

Burası Hz. Adem’den beridir meskun bir coğrafya. Hz. Adem Seylan’dan Cidde’ye, oradan Arafat’a geldi, Müzdelife’de Hz. Havva ile buluştular, çocukları olunca Şam’a geldiler. Habil-Kabil olayından sonra da bugünkü Urfa’ya geldiler ve yerleştikleri yere de Adn cennetini hayal ederek bir ev yaptılar. Halk bugün hâlâ bu yere “Edene” diyor. Hz. Nuh da bu coğrafyada yaşamıştı, Hz. İbrahim de! Hz. İsa yaşarken ona iman eden tek kral, Urfa’daki Edese kralıydı. Hz. Eyyüb de burada yaşadı.

Hristiyanlık adı ilk kez Hatay’da kullanıldı. Birinci İznik Konsili, 20 Mayıs-25 Temmuz 325 tarihleri arasında İznik’te yapıldı. Bu konsil, Hristiyanlığın ilk ekümenik konsilidir. İsa’nın tanrılığı Ariusçuluğa karşı kesinleşmiş, bu konsilde Hz. İsa’dan 325 yıl sonra İnanç İlkeleri kabul edilmiştir. Katolik, Ortodoks ve çoğu Protestan bu konsilin kararlarını temel kabul eder.

Bugüne kadar Anadolu’da 7 ekümenik konsil gerçekleştirildi: 1. İznik (325), 1. Konstantinopolis/İstanbul (381), Efes/İzmir (431), Kalkedon/Kadıköy (451), 2. Konstantinopolis/İstanbul (553), 3. Konstantinopolis/İstanbul (680-681), 2. İznik (787). Ortodokslar için tüm 7 ekümenik konsil Türkiye’dedir; Katolikler için ise 7 14=21, yani 21 konsil söz konusudur.

Jeffrey Epstein ve Ghislaine Maxwell’in Papa tarafından şahsen kutsanması ilginç. Papa Francis’in Vatikan’daki bir pedofili çetesini örtbas ettiğini doğrulayan 2.300 sayfalık bir belgenin sızdırıldığı iddia ediliyor. Aynı pedofili çetesiyle bağlantılarını kamuoyuna açıklayan 20 Şilili rahibin, Papa Francis ile görüşmelerinin hemen ardından bir uçak kazasında öldüğü de öne sürülüyor. 20 Temmuz 2014’te Brüksel’deki Uluslararası Ortak Hukuk Mahkemesi’nde (ICLCJ), sanıklar Papa Francis Bergoglio, Katolik Cizvit Üstün General Adolfo Pachon ve Canterbury Başpiskoposu Justin Welby, tecavüz, işkence, cinayet ve çocuk ticareti suçlarından “suçlu” bulunduğu iddia edildi. İki ergen kadının bu mahkemeye, Papa Francis’in 2009 ve 2010 baharlarında Hollanda ve Belçika kırsalında çocuk kurban etme törenlerine katılırken kendilerine tecavüz ettiğini söylediği ileri sürülüyor. Roma’daki Curia’nın eski bir çalışanına göre, Galler’deki Carnarvon Şatosu’nda ve adı açıklanmayan bir Fransız şatosunda da çocuklara yönelik tecavüz ve cinayetler yaşandığı iddia ediliyor.

(Not: Yukarıdaki paragrafta geçen “ICLCJ” adlı oluşum tanınan bir mahkeme değildir ve bu iddialar geniş çapta doğrulanmamış/çürütülmüş fringe iddialardır; metni olduğu gibi bırakıp yalnızca imlasını düzelttim, içeriğin doğruluğunu onaylamıyorum.)

Kürtler (15-20 milyon): Anadolu’nun en büyük Osmanlı bakiyesi halkı. Kürtçenin başlıca lehçeleri/anadili grupları: Kurmancî (Kuzey Kürtçesi) – en büyük grup (), Türkiye, Suriye, Irak’ın kuzeyi, İran’ın kuzeybatısı; Sorani (Merkez Kürtçesi) – Türkiye’de çok az, çoğunluk Irak ve İran; Gorani-Hewramî – Türkiye’de çok az (Hakkari civarı bazı köyler); Zazaca (Kırmancki/Dimili) – resmî olarak ayrı dil sayılır, ama çoğu Zaza kendini Kürt kabul eder (~2-3 milyon; Tunceli, Bingöl, Elazığ, Sivas, Erzincan, Malatya, Adıyaman, Gümüşhane). Zazaca’nın lehçeleri: Kuzey (Tunceli-Dersim), Merkez (Bingöl), Güney (Siverek-Çermik).

Araplar (2-3 milyon): Osmanlı bakiyesi Anadolu Arapları çok çeşitli köken ve lehçelerden gelir: Mardin-Artuklu Arapları (Mardin, Savur, Nusaybin) – Kuzey Mezopotamya Arapçası; Siirt-Eruh Arapları; Hatay-Dörtyol-Hassa Arapları (Levant Arapçası, Lübnan-Suriye tipi); Urfa-Harran-Akçakale-Suruç Arapları (Şamî ve biraz Bedevî karışımı); Adıyaman-Kahta Arapları; Şanlıurfa merkez ve Halfeti........

© Mir'at Haber