Hikmet ile felsefe arasındaki ilişkiyi düşündüğümde, karşıma iki ayrı bilgi alanından çok, insanın dünyayla kurduğu ilişkinin iki farklı derinliği çıkıyor. Felsefe soru sormanın, kavramları sınamanın ve düşüncenin kendi sınırlarını araştırmasının adıdır. Hikmet ise bilginin insanın varoluşuna nüfuz etmesi, yaşama biçimini dönüştürmesi ve dünyayla ilişkisinde ölçü kazanmasıdır. Bu nedenle hikmeti felsefenin karşısına yerleştirmiyorum. Hikmet, eleştirel düşünceden kaçan bir bilgelik iddiası değil; düşüncenin hayatla karşılaşmasından doğan insani bir derinliktir.

Modern dünyada bilgi çoğaldı, fakat bilginin insanı kendiliğinden daha hikmetli kılmadığını görüyoruz. Bilimsel ve teknolojik ilerleme, insanın doğa üzerindeki gücünü artırırken kendi gücünün sonuçlarını kavrama yeteneğini aynı ölçüde geliştirmedi. Bilgi üretmekle neyin değerli olduğunu bilmek, bir olguyu açıklamakla onun karşısında nasıl davranacağımıza karar vermek aynı şey değildir. Tam bu noktada hikmet ihtiyacı belirir. Hikmet, bilginin yerine geçmez; bilgiyi insanın özgürlüğü, onuru ve ortak yaşamı bakımından sorgular. Bilginin ne işe yaradığını değil yalnızca, neye hizmet ettiğini de sorar.

Felsefenin hikmetle bağı, felsefenin yalnızca uzmanların yürüttüğü teknik bir uğraş olarak görülmesine izin vermez. Kavram çözümlemek, argüman kurmak ve tutarsızlıkları göstermek elbette önemlidir. Fakat düşünce, insanın yaşadığı dünyaya dokunmadığında kendi canlılığını kaybetme tehlikesi taşır. Felsefe, hayatın dışından konuşan bir mahkeme değildir. Hayatın içinden doğar; korkularımızı, arzularımızı, iktidar ilişkilerimizi, umutlarımızı ve seçimlerimizi anlamaya çalışır. Hikmet de bu düşünsel faaliyetin yaşama karşı sorumluluk üstlenmiş biçimidir.

Benim için insan, önceden tamamlanmış bir özün taşıyıcısı değildir. İnsan, bedeniyle, ilişkileriyle, belleğiyle, kültürüyle ve kararlarıyla kendi oluşuna katılan bir varlıktır. Bu nedenle hikmet, değişmez doğruların insanın üzerine kapatılması olamaz. İnsan adına düşünülmüş hazır reçeteler,........

© Milat