Bir savaşın ne zaman bittiğini anlamak, silahların susmasından daha zordur.

Çünkü savaş meydanda sona erse bile asıl mücadele başka bir yerde devam eder: Düzeni kim kuracak? Kuralları kim belirleyecek? Ve yeni düzen kimin sözüyle işleyecek?

Hürmüz Boğazı bugün bu soruların en görünür adreslerinden biri.

Dünyanın en önemli enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz’de İran ile Umman arasında geçici bir koridor oluşturulmasına ilişkin adımlar atıldı. Ancak bu gelişme, boğazdaki ticaretin savaş öncesindeki düzenine döndüğü anlamına gelmiyor. Hatta asıl mesele tam da burada başlıyor.

Çünkü bir deniz yolunun açık olması başka, hangi şartlarla açık olduğu başka bir meseledir.

Bir geminin geçebilmesi teknik bir ayrıntı gibi görülebilir. Oysa geçişin kimin bilgisiyle, hangi güvenlik düzeniyle, hangi şartlarla ve hangi siyasi iradenin güvencesi altında gerçekleştiği, bölgedeki güç dağılımı hakkında çok daha fazla şey söyler.

Hürmüz’de bugün yaşanan tartışmanın özü budur.

İran, savaşın kendisine yüklediği ağır maliyetlere rağmen coğrafi konumundan doğan gücünü korumaya çalışıyor. ABD ise bölgedeki askeri ve siyasi ağırlığını deniz ulaşımının güvenliği üzerinden tahkim etmek istiyor. Umman ise iki taraf arasındaki gerilimin ortasında diplomatik bir alan açmaya çalışıyor.

Bu tablo bize önemli bir gerçeği hatırlatıyor:

Güç, sadece sahip olunan silahlarla ölçülmez. Bazen bir geçiş yolunun hangi kurallarla işleyeceğini belirleyebilmek de güçtür.

Hürmüz’ün önemi buradan geliyor.

Savaş öncesinde boğazdan günde yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü geçiyordu. Bu miktar, dünya deniz yoluyla taşınan petrol ticaretinin yaklaşık dörtte........

© Milat