Welke rabbijn kiest voor de rode lijn?

Politicoloog en journalist

Edward van Voolen, screenshot AT5

Jezus werd rabbi genoemd. Vandaag ken ik in Nederland Awraham Soetendorp als rabbijn. Ook Lody van de Kamp is er eentje. Good guys. Als ik me zo vrij mag uitdrukken. En dat bedoel ik niet oneerbiedig. Ze staan voor humaniteit en verbinding. Maar waarom liepen prominente Nederlandse rabbijnen vooralsnog niet mee in de rode lijn?

Ik constateer dat veel Joden in Nederland beïnvloed zijn door het zionisme. ‘Logisch, toch?’ zullen veel mensen zeggen. Maar hoe logisch is dat eigenlijk? Historisch gezien zit er best wat licht tussen jodendom en zionisme, maar door allerlei factoren lijken in Nederland jodendom en zionisme soms bijna synoniem te zijn. Eén samengebalde macht. Ik vraag me af hoe gezond dat is. Ik vraag me ook af of dat altijd zo zal blijven.

Zionisme wordt wel gezien als containerbegrip. En tot op zekere hoogte is dat zo. Het cultureel zionisme van Hannah Arendt is van een andere orde dan het judeofascistische zionisme van bijvoorbeeld de Israëlische minister Bezalel Smotrich of zijn chef Bibi Netanyahu. Maar vaak wordt vergeten dat Arendt – net als Albert Einstein en Martin Buber – zich verzette tegen de creatie van de Joodse staat Israël. Kun je, zeker met de kennis van nu, Arendt eigenlijk nog wel een zionist noemen?

Ik wil niet in een definitiekwestie belanden. Wat ik wel besef is dat zionisme eind negentiende en begin twintigste eeuw in Europa een emancipatiebeweging was met een sterk nationalistische component. En dat er tegelijk ook Joden waren die er niets van moesten hebben. Als Europese vluchtheuvel heeft het zionisme een onschuldig en zelfs sympathiek karakter gekregen. Of valt hier toch een kanttekening te plaatsen?

Het boek Der Judenstaat (1897) van Theodor Herzl vertelt over de droom van een Joods nationaal tehuis in Palestina. In dat boek laat Herzl al doorschemeren hoe hij dat voor zich ziet. Het boek kent passages over het met veel geweld verjagen van de autochtone Palestijnse (‘Arabische’) bevolking volgens een bloedige koloniale methode. Herzl liet zich hierbij inspireren door........

© Joop