İnsanlık tarihinin en büyük destanlarından biri, aslında bir savaş destanı değildir.

Bir eve dönüş destanıdır.

Homeros, Odysseia‘yı yazarken yalnızca Troya Savaşı’nı anlatmadı. O, insanın yurduna duyduğu özlemi ölümsüzleştirdi.

Odysseus kazanmıştı. Önünde yeni krallıklar, yeni hayatlar ve hatta ölümsüzlük vardı.

Tanrıça Kalypso ona sonsuz yaşam vaat etti. Ama Odysseus’un kalbi hiçbir zaman İthaka’dan ayrılmadı.

Ve insanlık tarihinin en büyük cümlelerinden birini söyledi:

“Yine de ben her gün yurduma dönmeyi diliyorum.”

Homeros, ardından bütün çağları aşacak başka bir hakikati dile getirir:

“İnsan için kendi yurdundan ve ana babasının evinden daha tatlı hiçbir şey yoktur.”

Aradan üç bin yıl geçti.

Krallıklar yıkıldı. İmparatorluklar dağıldı. Haritalar değişti. Ama bu cümle hiç eskimedi.

Çünkü insanın en derin arzusu, yalnızca yaşamak değildir. Ait olduğu yerde yaşayabilmektir. Bu yüzden sürgün yalnızca coğrafi bir uzaklık değildir.

Sürgün; çocukluğun sesinden uzak kalmaktır. Annenin mezarından uzak kalmaktır.

İlk aşkını yaşadığın sokaklardan, ilk kelimelerini söylediğin dilden, seni sen yapan bütün hafızadan uzak kalmaktır.

İnsan bazen evini değil, hafızasını kaybeder. Bu yüzden Filistinli büyük şair Mahmud Derviş, vatanı yalnızca bir ülke olarak anlatmaz.

Onun şiirlerinde vatan, annenin ekmeğinin kokusudur.

Çocukluğun geçtiği avludur.

İlk kez adının söylendiği dildir.

Çünkü insanın gerçek evi, önce hafızasında kurulur.

Yılmaz Güney de bunu çok iyi biliyordu.

1983 yılında vatandaşlıktan çıkarıldığında yalnızca pasaportunu kaybetmedi. Ülkesine dönme hakkını kaybetti. Sürgün, onun için yalnızca Fransa’da yaşamak değildi; İthaka’ya giden yolun kapanmasıydı.

Ama umudunu hiçbir zaman kaybetmedi. Evde en çok kurduğu cümlelerden biri şuydu:

“Biz burada kalmayacağız. Bir gün mutlaka ülkemize döneceğiz.”

Bu, yalnızca bir temenni değildi. Çocuklarına bırakmak istediği en büyük miraslardan biriydi.

Çünkü insan, çocuklarına yalnızca bir soyadı bırakmaz. Bir yurt........

© İlke TV