Resmi Gazete’de yalnızca son on günde yayımlanan acele kamulaştırma kararlarının sayısı, 1939’dan 2002’ye kadar geçen 63 yıllık dönemin toplamını aşmış durumda. AKP iktidarlarıyla birlikte, savaş ve seferberlik gibi olağanüstü haller için öngörülen istisnai bir yol olan acele kamulaştırma, fiilen olağan bir kamulaştırma yöntemine dönüştü. Akbelen’de kömür madenciliği için alınan el koyma kararı ise şimdiye kadar tek seferde alınan kararlar arasındaki en büyük acele kamulaştırma hamlesi oldu.

2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun “Acele Kamulaştırma” başlıklı 27. maddesi, bu yöntemi çok sınırlı koşullara bağlar. Maddeye göre acele kamulaştırma; yalnızca 3634 sayılı Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanunu’nun uygulanması kapsamında, yurt savunması ihtiyacı ya da aceleciliği Bakanlar Kurulunca kararlaştırılan hallerde veya özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda mümkündür. Atıf yapılan Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanunu’nun 1.maddesinde; “Seferberlik ve savaş hali ile bu hallerin henüz ilan edilmemiş olduğu ancak savaşı gerektirebilecek bir durumun meydana geldiği gerginlik ve kriz dönemlerinde yapılacak seferberlik hazırlıkları ile kıtaların toplanması esnasında, alelade vasıtalarla temin edilemeyen bütün askeri ihtiyaçları veya hizmetleri bu Kanun hükümleri dairesinde vermeye veya yapmaya her şahıs borçludur” denilerek Kanun’un hangi koşullarda uygulanacağı belirtilmiştir. Aynı Kanun’un 4.maddesi ise bu mükellefiyetin uygulanmasını isteme yetkisinin “ciheti askeriye” de olduğunu düzenlemektedir.

Akbelen’de şimdi uygulanan bu Kanun’un tarihsel bağlamına daha yakından bakalım. 1939 yılı, 2.Dünya Savaşı başlamak üzere ve Türkiye’nin savaşa girme ihtimali var. Savaş koşullarında “ciheti askeriye” tarafından ihtiyaç duyulacak mallara nasıl el konulacağını belirlemek için Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanunu çıkarılıyor. Savaş sırasında cephane ve asker yığınağı, askeri üs, askeri hastane, askeri yol ve........

© İlke TV