Modern savaşların kazananı olmuyor. Daha doğrusu zafer ilan eden devletlerin bile kayıpları kazançlarından büyük oluyor. Bu savaştan en zarar görende en çok kar edende İran oldu. Tahran sorun savaşsız çözülsün diye daha fazla taviz vermeye hazırdı. Fakat görüşmeler iyi giderken ve pek çok konuda anlaşılmışken hatta nihai anlaşmanın imzalanması an meselesiyken, ABD ve İsrail saldırdı. Dini lider dahil üst tabakanın çoğu katledildi.

Anlaşma olsaydı İran çok taviz vermiş olacaktı ama ülke yıkılmayacaktı. Diğer ülkelerin aldığı hasarlar İran’ın aldığıyla mukayese edilemez. İran diğer ülkeleri füzelerle vurdu. Bu nedenle hasar sınırlı kaldı. Oysa İran hem füzelerle vuruldu hem de uçaklarla. Her gün yüzlerce uçak binden fazla noktayı bombaladı.

Yüze yakın İranlı dostumla konuştum. Biri durumu çok güzel izah etti: Otuz üniversite taş üstünde taş kalmamacasına yıkılmış. Akademisyenlerin vasıflı olanları yurtdışına gitmiş. Kimi Avrupa’ya kimi Çin’e kimi Singapur’a kimi Kanada’ya. Bu otuz üniversite para ile pulla eski haline gelebilir mi? Veya kaç yılda gelir? Ülke viran halde. Fabrikalar, limanlar, depolar, rafineriler, oteller, ticarethaneler, alışveriş merkezleri, madenler, yollar, enerji sahaları ve santraller yıkıldı. Milyonlarca insan işini kaybetti.

İran’ın kazanımları Tahran’ın bundan sonra izleyeceği politikalara bağlı. Tahran doğru politikalar izlerse kazanımları katlanır. Eski politikalarını sürdürürse ki daha radikal bir çizgiye kayması da mümkün, fukaralık yaygınlaşır. Savaş sırasında İran’ı devrim muhafızları yönetti. Zayıf olan seçilmişler daha da zayıflarken mollalarda güç kaybetti. Savaş dönemlerinde askerlerin söz sahibi olması normaldir. Soru şu: Devrim muhafızları elde ettikleri güçten vaz geçecekler mi? Yeni dini lider askerlere söz geçirebilecek mi?

Eğer askerler ülkeyi yönetmeye devam ederlerse ki güçlü ihtimal budur, kaynaklar orduya ve silahlanmaya aktarılır. Vesayet güçleri desteklenir. Ülke zaten kötü yönetiliyordu. Yönetim daha da kötüleşir. Ama artık halk kolay kolay isyan edemez. Ocak ayındaki gösterilerde on........

© Habererk