Özel sektör borçlanma piyasasındaki kredi riski
Tahviller, devletin veya anonim ortaklıkların en az 1 yıl ve daha uzun vadeyle, ödünç para bulmak amacıyla çıkardıkları borç senetleridir. Anonim şirketler tarafından 1 yıldan uzun vadeli olarak ihraç edilen borçlanma senetleri “özel sektör tahvili” olarak adlandırılmaktadır.
Vadeleri en az 1 yıl olmak koşulu ile serbestçe belirlenebilir ve sabit ya da değişken faizli olarak ihraç edilebilirler. Genellikle bir veya birkaç aracı kuruluştan oluşan bir konsorsiyum aracılığıyla satışa sunulurlar.
Tahvil sahibinin bir şirkete kullandırdığı sermaye, yabancı sermayedir. Tahvil sahibi, tahvili çıkaran kuruluşun uzun vadeli alacaklısıdır. Tahvil sahibi şirketin aktifi üzerinde, alacağından başka hiçbir hakka sahip değildir. Şirketin yönetimine katılamaz. Tahvil sahibi ile şirket arasındaki hukuki ilişki vade sonunda sona erer. Tahvil sahibi tahvili çıkaran şirketin kâr- zarar riskine katılmaz, şirket zarar etse de günü gelince belli miktardaki anapara ve faizini alır.
Tahvillerin getirilerini etkileyen en önemli unsurlar likiditesi ve sahip oldukları kredi riskidir. Şirket tahvilleri, şirketin iflas etmesi ile birlikte faiz ile anapara ödemesinde temerrüde düşmesi açısından devlet tahvillerine oranla daha yüksek bir risk taşıdıklarından dolayı genellikle devlet tahvillerinden daha yüksek faiz geliri sağlarlar. Şirketin iflası veya tasfiyesi halinde önce borçlar ödendiği için, tahvil sahipleri şirket ortaklarından (pay sahipleri) önce alacaklarını alırlar.
Son 2 yıl reel sektör firmaları, imalatçı, sanayici ve ihracatçı şirketler için likidite riski, nakit akış problemi, yüksek finansman maliyeti gibi bir çok finansal riskin bir arada yaşanmakta olduğu çok zorlu bir süreci içermektedir. 2025 yılında konkordato başvuru sayısının bir önceki yılki 3.497 adetten 6.361’e düzeyinde bir artış ile tamamlandığını dikkate almak, iş dünyasındaki zorlukları anlamak için yeterli bir göstergedir.
Geçtiğimiz günlerde BİST’te işlem görmekte olan Borlease firması (.BORLS) 446 milyon TL’lik özel sektör tahvili anapara ve kupon faizi ödemesini yatırımcılarına gerçekleştiremeyerek temerrüt ettikten sonra şirkete borç para vermiş olan para piyasası yatırım fonlarında negatif getiri durumlarının gerçekleştiğini görmekteyiz.
Aynı şirket 11-13 Ekim 2023’te 4,3 milyon yatırımcının katılımı ile 1,3 milyar TL tutarında bir miktar üzerinden halka arzını gerçekleştirmişti. Şirketin halka arz öncesindeki 2023 yılı ilk yarı bilançosunda 1,6 milyar TL kısa vadeli, 842 milyon TL uzun vadeli olmak üzere toplam 2,4 milyar TL yükümlüğünün bulunduğunu yatırımcılar açıklanan izahnamede görmüşlerdi.
Şirketin halka arzdan sağladığı net nakit girişi olan 677 milyon TL’nin ilgili tarihteki kısa vadeli yükümlülüklerin ancak @’ını karşıladığını yatırımcıların dikkate almış olmaları gerekirdi. 2020 yılında 63 milyon TL tutarında bulunan........
