Tahkim hukukunun en kritik sınırlarından biri, hakem ka­rarına karşı açılan iptal davasında devlet mahkemesinin uyuşmaz­lığın esasına girememesidir. Ta­raflar tahkimi seçtiklerinde uyuş­mazlığı hakemlere götürmeyi de­ğil, uyuşmazlığın maddi hukuk bakımından değerlendirilmesi­ni de hakemlere bırakırlar. Bu ne­denle iptal davası bir istinaf veya temyiz incelemesi değildir.

HMK m.439 bu tercihi açık bi­çimde yansıtır: Hakem kararına karşı yalnızca iptal davası açılabi­lir ve iptal sebepleri sınırlı olarak düzenlenmiştir. Dolayısıyla mah­keme; hakemin sözleşmeyi doğ­ru yorumlayıp yorumlamadığını, hangi delile ne kadar değer ver­diğini, bilirkişi değerlendirmesi­ni veya tazminat hesabını isabet­li bulup bulmadığını yeniden tar­tışamaz. Hakemin maddi hukuku yanlış uyguladığı iddiası dahi, ka­nundaki özel bir iptal sebebine dö­nüşmediği sürece, tek başına iptal gerekçesi değildir.

Yargıtay’ın kırmızı çizgisi: Hakemin yerine geçemezsin!

Yargıtay bu konuda giderek da­ha belirgin bir içtihat yaklaşımı benimsedi: İptal sebepleri tahdidi olduğundan hakem kararının esas yönünden hukuka uygun ve yerin­de olup olmadığı, hakemlerin hu­kuku doğru uygulayıp uygulama­dığı iptal davasında incelenemez.

Yakın tarihli Yargıtay kararında çizgi daha da nettir: Maddi huku­ka ilişkin uygulanacak hukuk ku­rallarının tespiti ve yorumu hake­me aittir; iptal mahkemesi hakem kararının yerinde olup olmadığını veya hukukun doğru uygulanıp uy­gulanmadığını değerlendiremez.

Bu yaklaşım tahkim hukukun­daki “révision au fond”, yani esas­tan inceleme yasağının karşılığı­dır. Mahkeme hakemin kararını denetlerken ikinci bir hakem he­yeti haline gelemez. Deliller yeni­den tartılıyor, sözleşme yeniden yorumlanıyor ve “hakem doğru karar vermiş mi?” sorusuna cevap aranıyorsa artık iptal denetimi de­ğil, esastan yeniden yargılama ya­pılmaktadır.

Çözüm: İptal sebebi ile esas ayrılmalı

Uygulamadaki temel risk, taraf­ların maddi hukuka ilişkin hemen her itirazı “kamu düzeni”, “yetki aşımı” veya “hukuki dinlenilme hakkı” başlığı altında iptal mahke­mesinin önüne yeniden getirme­sidir. Doktrinde de kamu düzeni denetiminin belirli ölçüde kararın içeriğine temas edebileceği, fakat bunun uyuşmazlığın........

© Dünya