Özel haberlerimizi ve günün öne çıkan gelişmelerini kaçırmamak için BirGün’ün WhatsApp kanalını buraya dokunarak hemen takibe alabilirsiniz.

İnsan kendini saklar. Yeni bir ortama girdiğinde, yeni birileriyle tanıştığında, insan kendini olduğundan farklı göstermeye çalışır. Takiyettin Mengüşoğlu, İnsan Felsefesi adlı yapıtında 'kendini saklama fenomeni'ni çözümlerken, bunun insan ile hayvan arasındaki ayrımın önemli bir unsuru olduğunu ve 'dil' aracılığıyla geliştiğini vurgular. Yani insan, söyledikleri ve söylemedikleriyle -bazen yalan söyleyerek, bazen bir gerçeği açık etmeyerek- saklar kendini...

Bu saklama olgusunun olumlu ve olumsuz türleri var. Örneğin 'görece olumlu' bir saklama durumunda insan kendini, yeni girdiği ortamda kişiliğinin zarar göreceği endişesiyle saklayabilir.

Karşılıklı ilişkiler derinleştikçe kendini açar, saklamayı en aza indirir. Ya da bir insan, olduğundan daha bilgili, daha zengin, daha seçkin, daha iyi, 'daha daha' gösterme ihtiyacıyla kendini saklayabilir. Bu, olumsuz bir saklama türüdür;  tıpkı manav tezgahında üste konmuş iyi meyvelerin tükenmesiyle alttaki kötü ve çürük meyvelerin açığa çıkması gibi, insanın kullandığı dil perdesi de bir süre sonra parçalanıp gidecektir. Çünkü 'ayinesi iştir kişinin, lafa bakılmaz':

“Bir insanla ilk kez karşılaştığımız zaman, onu tanımakta kaba hatalar yapabiliriz; fakat bu güçlüklerin, bu hataların bir sınırı vardır. Çünkü insan, kendisini ne kadar başka şekilde, yani olduğundan başka göstermeye çalışırsa çalışsın, kendisini ne kadar saklarsa saklasın, gene de onu herhangi bir yanından yakalayabiliriz. O, yapıp-etmeleriyle sözleri arasındaki ilişkide kendisini ele verecektir.” (Takiyettin Mengüşoğlu, İnsan Felsefesi, Doğu Batı Yay., Ankara, 2015, s.343)

***

Bu 'saklama' olgusunu farklı ortamlarda farklı biçimlerde yaşarız: Çok yakın bir arkadaşınızla konuşurken kullandığınız dil, örneğin patronunuz/yöneticinizle ya da iş ortamında üstü olduğunuz biriyle konuşurken kullandığınız dilden farklıdır. Patronunuza kahve isteyip istemediğini soran siz ile çaycıdan kahve isteyen siz birbiriyle aynı değildir; sadece kullandığınız sözcükler ve onların peş peşe geliş düzeni değil, ses tonunuz bile değişir. Ama unutmayın, patronunuz ve çaycınız da sizinle konuşurken araya........

© Birgün